Chương II.2
I. Candimasa
Tại Sàvatthi.
1) Rồi Thiên tử Candimasa, sau khi đêm đă gần măn,với dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Thiên tử Candimasa nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:
2)
Họ sẽ đi an toàn,
Như thú, vùng không muỗi,
Sau khi chứng Thiền định,
Nhứt tâm, niệm tỉnh giác,
Họ sẽ đi bờ kia,
Như cá, phá rách lưới,
Sau khi chứng Thiền định,
Tự chế, vượt lỗi lầm.
II. Vendu (S.i,52)
1) Đứng một bên, Thiên tử Vendu nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:
2)
Hạnh phúc thay những người,
Sau khi hầu Thiện Thệ,
Tuân phụng lời Ngài dạy,
Tu học không phóng dật!
3) Thế Tôn nói:
Vendu!
Những ai Thiền tu học.
Trong pháp cú Ta dạy,
Tinh cần, không phóng dật,
Đúng thời họ sẽ đi,
Thoát khỏi tay tử thần.
III. Diighalatthi (S.i,52)
1) Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Trúc Lâm, tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.
2) Rồi Thiên tử Diighalatthi, sau khi đêm đă gần măn, với dung sắc thù thắng chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Thiên tử Diighalatthi nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:
Với tâm tư giải thoát,
Vị Tỷ-kheo tu Thiền,
Và với ḷng ước vọng,
Đạt được tâm sở nguyện,
Sau khi biết cuộc đời,
Sanh khởi rồi đoạn diệt,
Tâm thuần không chấp trước,
Hưởng lợi quả như chơn.
IV. Nandana (S.i,52)
1) Đứng một bên, Thiên tử Nandana nói bài kệ với Thế Tôn:
Con hỏi Gotama,
Bậc Đại Giác toàn trí,
Con hỏi đấng Thế Tôn,
Với tri kiến vạn năng.
Người nào gọi tŕ giới?
Người nào gọi trí tuệ?
Người nào vượt sầu khổ?
Người nào chư Thiên lạy?
2) (Thế Tôn):
Ai hộ tŕ giới luật,
Trí tuệ, tâm tu tŕ,
Chú tâm, vui Thiền định,
Tâm tư trú chánh niệm,
Tất cả mọi sầu khổ,
Được trừ diệt, đoạn tận,
Các lậu hoặc tận trừ,
Sống với thân tối hậu,
Vị ấy gọi tŕ giới,
Vị ấy gọi trí tuệ,
Vị ấy vượt sầu khổ,
Vị ấy chư Thiên lạy.
V. Candana: Chiên Đàn (S.i,53)
1) Đứng một bên, Thiên tử Candana nói lên bài kệ với Thế Tôn:
Làm sao vượt bộc lưu,
Ngày đêm vững, kiên tŕ,
Không trú, không bám víu,
Ai không ch́m vực sâu?
2) (Thế Tôn):
Vị luôn luôn tŕ giới,
Trí tuệ, khéo định tĩnh,
Chí siêng năng dơng mănh,
Vượt bộc lưu khó vượt.
Vị đoạn, ly dục tưởng,
Vượt khỏi sắc triền phược,
Đoạn tận hỷ, hữu ái,
Không ch́m xuống vực sâu.
VI. Sudatta (Tu-đạt-đa)
1) Đứng một bên, Thiên tử Sudatta nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:
Như kiếm đă chạm da,
Như lửa cháy trên đầu,
Tỷ-kheo hăy chánh niệm,
Xuất gia, bỏ ái dục.
2) (Thế Tôn):
Như kiếm đă chạm da,
Như lửa cháy trên đầu,
Tỷ-kheo hăy chánh niệm,
Xuất gia, bỏ thân kiến.
VII. Subrahmà (S.i,53)
1) Đứng một bên, Thiên tử Subrahmà nói lên bài kệ với Thế Tôn:
Tâm này thường sợ hăi,
Ư này thường dao động,
Điều mong ước không khởi,
Điều không mong lại khởi,
Nếu có, không sợ hăi,
Hăy nói điều con hỏi.
2) (Thế Tôn):
Không ngoài hạnh giác chi,
Không ngoài hộ tŕ căn,
Không ngoài bỏ tất cả,
Ta thấy các pháp ấy,
Đưa đến sự an toàn,
Cho tất cả chúng sanh.
3) Rồi Thiên tử biến mất tại chỗ ấy.
VIII. Kakudha (S.i,54)
1) Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở Sàketa, rừng Anjana, tại vườn Nai. Rồi Thiên tử Kokudha, sau khi đêm đă gần măn, với nhan sắc thù thắng chói sáng toàn khu rừng Anjana, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên.
2) Đứng một bên, Thiên tử Kakudha bạch Thế Tôn:
-- Thưa Sa-môn, Ngài có hoan hỷ không?
-- Ta được cái ǵ, này Hiền giả, mà Ta hoan hỷ?
-- Nếu vậy, thưa Sa-môn, có phải Ngài sầu muộn?
-- Ta ṃn mỏi cái ǵ, này Hiền giả, mà Ta sầu muộn?
-- Vậy thời thưa Sa-môn, Ngài không hoan hỷ và không sầu muộn?
-- Thật như vậy, này Hiền giả.
3)
Làm sao, này Tỷ-kheo,
Ngài không có sầu muộn,
Tuy vậy, Ngài cũng không
Có được sự
hoan hỷ?
Làm sao nay Ngài lại,
Ngồi cô độc một ḿnh,
Không có
được hoan hỷ,
Cũng không bị dao động?
4) Thật sự, này Dạ-xoa,
Ta
không có sầu muộn,
Tuy vậy ở nơi Ta,
Hoan hỷ không khởi
lên,
Dầu nay Ta có ngồi,
Riêng một ḿnh cô độc,
Ta không có
hoan hỷ,
Cũng không bị dao động.
5)
Làm sao, này Tỷ-kheo,
Ngài không có sầu muộn,
Làm sao ở nơi Ngài,
Hoan hỷ không khởi
lên?
Làm sao nay Ngài lại,
Ngồi cô độc một ḿnh,
Không có được
hoan hỷ,
Cũng không bị dao động?
6)
Hoan hỷ chỉ có đến,
Với
người tâm sầu muộn,
Sầu muộn chỉ có đến,
Với người tâm hoan
hỷ.
Do vậy, vị Tỷ-kheo,
Không hoan hỷ, sầu muộn.
Vậy nên, này
Hiền giả,
Ông phải biết như vậy.
7)
Đă lâu, con mới thấy,
Bà-la-môn tịch tịnh,
Vị Tỷ-kheo không sầu,
Cũng không có hoan
hỷ,
Đă an toàn vượt khỏi,
Chỗ người đời đắm
say.
IX. Uttara (S.i,54)
1) Nhân duyên tại thành Vương Xá.
Đứng một bên, Thiên tử Uttara nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:
2)
Mạng sống bị dắt dẫn,
Tuổi thọ chẳng là bao,
Bị dẫn đến già nua,
Không có nơi dừng
bước.
Ai đem tâm quán tưởng,
Sợ hăi tử vong này,
Hăy làm các
công đức,
Đưa đến chơn an lạc.
3)
Mạng sống bị dắt dẫn,
Tuổi thọ chẳng là bao,
Bị dẫn đến già nua,
Không có nơi dừng
bước.
Ai đem tâm quán tưởng,
Sợ hăi tử vong này,
Hăy bỏ mọi thế
lợi,
Tâm hướng cầu tịch tịnh.
X. Anàthapindika: Cấp Cô Độc (S.i,55)
1) Đứng một bên, Thiên tử Cấp Cô Độc nói lên bài kệ này trước mặt Thế Tôn:
Đây là rừng Kỳ Viên,
Chỗ trú xứ Thánh chúng,
Chỗ ở đấng Pháp Vương,
Khiến tâm con hoan hỷ.
Nghiệp, minh và tâm pháp,
Giới và tối thắng mạng,
Chính những diệu pháp ấy,
Khiến chúng sanh thanh tịnh,
Không phải v́ ḍng họ,
Không phải v́ tài sản.
Do vậy bậc Hiền giả,
Thấy lợi ích chính ḿnh,
Chánh giác sát tâm pháp,
Như vậy được thanh tịnh.
Như ngài Xá-lợi-phất,
Tuệ, giới và tịch tịnh,
Tỷ-kheo đến bờ giác,
Ở đây là tối thượng.
2) Thiên tử Anàthapindika nói như vậy, nói vậy xong, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài, rồi biến mất tại chỗ ấy.
3) Rồi Thế Tôn sau khi đêm ấy đă qua, liền gọi các Tỷ-kheo và nói:
4) -- Này các Tỷ-kheo, đêm nay có Thiên tử, sau khi đêm đă gần măn, với dung sắc thù thắng, chói sáng toàn vùng Jetavana, đi đến Ta, sau khi đến, đảnh lễ Ta rồi đứng một bên. Đứng một bên, này các Tỷ-kheo, vị Thiên tử ấy nói lên bài lệ này trước mặt Ta:
5)
"Đây là rừng Kỳ Viên,
Chỗ
trú xứ Thánh chúng,
Chỗ ở đấng Pháp Vương,
Khiến tâm con hoan
hỷ.
Nghiệp, minh và tâm pháp,
Giới và tối thắng mạng,
Chính
những diệu pháp ấy,
Khiến chúng sanh thanh tịnh,
Không phải v́
ḍng họ,
Không phải v́ tài sản.
Do vậy bậc Hiền giả,
Thấy lợi
ích chính ḿnh,
Chánh giác sát tâm pháp,
Như vậy được thanh
tịnh.
Như ngài Xá-lợi-phất,
Tuệ, giới và tịch tịnh,
Tỷ-kheo đến
bờ giác,
Ở đây là tối thượng."
6) Này các Tỷ-kheo, Thiên tử ấy nói như vậy, nói vậy xong, đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về Ta rồi biến mất tại chỗ.
7) Được nghe nói như vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:
-- Bạch Thế Tôn, có phải vị Thiên tử ấy là Anàthapindika? Gia chủ Anàthapindika hết dạ tín thành đối với Tôn giả Sàriputta?
8) -- Lành thay! Lành thay! Này Ananda, cho đến những ǵ có thể đạt được nhờ suy diễn, này Ananda, Ông đă đạt được. Này Ananda, Anàthapindika là vị Thiên tử ấy.
Thực hiện: SC Ánh Liên