Quyển 9
Kinh
248. Thuần Đà
Tôi
nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại Kê lâm viên, nước Ba-tra-lợi Phất-đa-la. Bấy giờ Tôn giả A-nan đến chỗ Tôn giả Đại Thuần-đà, cùng nhau thăm hỏi xong, ngồi qua một bên. Bấy giờ Tôn giả A-nan thưa Tôn giả Thuần-đà:
“Có những điều tôi muốn hỏi, Tôn giả có rảnh rỗi để giải đáp cho không?”
Tôn giả Thuần-đà nói với Tôn giả A-nan:
“Tùy theo những ǵ Nhân giả hỏi, nếu biết th́ tôi sẽ trả lời.”
Tôn giả A-nan hỏi Tôn giả Thuần-đà:
“Như Đức Thế Tôn Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, bậc Tri giả, Kiến giả, đă nói, sắc do bốn đại tạo được thi thiết, được hiển thị, rằng sắc do bốn đại tạo này là phi ngă. Như Lai Chánh Đẳng Chánh Giác, bậc Tri giả, Kiến giả, cũng nói thức là phi ngă chăng?”
Tôn giả Thuần-đà nói với Tôn giả A-nan:
“Tôn giả là đa văn bậc nhất. Tôi từ xa đến chỗ Tôn giả là v́ muốn hỏi pháp này. Hôm nay Tôn giả xin v́ tôi mà nói nghĩa này.”
Tôn giả A-nan hỏi Thuần-đà:
“Nay tôi hỏi Tôn giả, hăy tùy ư mà trả lời. Thưa Tôn giả Thuần-đà, v́ có mắt, có sắc, có nhăn thức phải không?”
Đáp:
“Phải.”
Tôn giả A-nan lại hỏi:
“Do duyên vào mắt và sắc nên nhăn thức sanh phải không?”
Đáp:
“Đúng như vậy.”
Tôn giả A-nan lại hỏi:
“Duyên mắt và sắc sanh ra nhăn thức; nhân này, duyên này là thường hay là vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
Tôn giả A-nan lại hỏi:
“Nhân này, duyên này sanh ra nhăn thức; nhân này, duyên này là vô thường, biến dịch, vậy thức kia có trụ không?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả, không.”
Tôn giả A-nan lại hỏi:
“Theo ư Tôn giả thế nào, pháp kia hoặc sanh hoặc diệt có thể biết được, đa văn Thánh đệ tử ở trong đó có thấy là ngă, khác ngă, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả A-nan, không.”
Tôn giả A-nan lại hỏi:
“Theo ư Tôn giả thế nào đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ư và pháp; có ư, có pháp, có ư thức không?”
Đáp:
“Có.”
Tôn giả A-nan lại hỏi:
“Do duyên vào ư và pháp mà ư thức sanh chăng?”
Đáp:
“Đúng như vậy.”
Tôn giả A-nan lại hỏi:
“Nếu ư duyên pháp mà ư thức sanh; nhân này, duyên này là thường hay vô thường?”
Đáp:
“Là vô thường.”
Tôn giả A-nan lại hỏi:
“Hoặc nhân, hoặc duyên mà sanh ra ư thức; nhân này, duyên này là vô thường, biến dịch, vậy ư thức có trụ không?”
Đáp:
“Không.”
Tôn giả A-nan lại hỏi:
“Theo ư Tôn giả thế nào, pháp này hoặc sanh hay diệt có thể biết, đa văn Thánh đệ tử ở trong đó có thấy ngă, khác ngă, hay ở trong nhau không?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả A-nan, không.”
Tôn giả A-nan nói với Tôn giả Thuần-đà:
“Cho nên, này Tôn giả, Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Chánh Giác, bậc Tri giả, Kiến giả, đă nói, thức cũng vô thường.
“Giống như có người cầm ŕu vào núi, thấy cây chuối, cho là có thể dùng được, liền chặt đứt gốc, tách bỏ lá, lột bẹ để t́m lơi của nó. Nhưng lột đến chỗ tận cùng vẫn không thấy chỗ nào chắc cả. Cũng vậy, đa văn Thánh đệ tử quán sát chân chánh nhăn thức, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ư thức. Khi quán sát chân chánh, không có ǵ để chấp thủ. V́ không có ǵ để chấp thủ nên không có ǵ để đắm nhiễm; v́ không có ǵ để đắm nhiễm nên tự ḿnh chứng ngộ Niết-bàn: ‘Ta, sự sanh đă dứt, phạm hạnh đă lập, những ǵ cần làm đă làm xong, tự biết không c̣n tái sanh đời sau nữa.’”
Khi hai vị Chánh sĩ kia nói pháp trên, cả hai đều hoan hỷ và mỗi vị trở về chỗ ở của ḿnh.
Kinh 249. Câu-Hi-La (1)
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Cấp cô độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, Tôn giả A-nan đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Tôi có những điều muốn hỏi, Tôn giả có th́ giờ v́ tôi mà giải thích được không?”
Tôn giả Xá-lợi-Phất nói:
“Tùy theo những ǵ Tôn giả hỏi, nếu tôi biết th́ sẽ trả lời.”
Tôn giả A-nan hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Sáu xúc nhập xứ, sau khi đă đoạn tận, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh, có c̣n ǵ nữa không?”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói với Tôn giả A-nan:
“Đừng hỏi rằng: ‘Sáu xúc nhập xứ, sau khi đă đoạn tận, ly dục, diệt, tịch tĩnh, có c̣n ǵ nữa không?’”
Tôn giả A-nan lại hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Sáu xúc nhập xứ, sau khi đă đoạn tận, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh, không c̣n ǵ nữa chăng?”
Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời Tôn giả A-nan:
“Cũng đừng nên hỏi rằng: ‘Sáu xúc nhập xứ, sau khi đă đoạn tận, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh, không c̣n ǵ nữa chăng?’”
Tôn giả A-nan lại hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Sáu xúc nhập xứ, sau khi đă đoạn tận, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh, có vừa c̣n vừa không c̣n ǵ, vừa chẳng phải c̣n vừa chẳng phải chẳng c̣n ǵ chăng?”
Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời Tôn giả A-nan:
“Ở đây, cũng không nên hỏi rằng: ‘Sáu xúc nhập xứ, sau khi đă đoạn tận, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh, có vừa c̣n vừa không c̣n ǵ, vừa chẳng phải c̣n vừa chẳng phải chẳng c̣n ǵ chăng?’”
Tôn giả A-nan lại hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Như những ǵ Tôn giả đă nói, sáu xúc nhập xứ, sau khi đă bị đoạn tận, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh, không nên nói có, cũng không nên nói không, cũng không nên nói vừa có vừa không, cũng không nói chẳng phải có chẳng phải không. Vậy th́, những lời nói này có nghĩa ǵ?”
Tôn giả Xá-lợi-phất bảo Tôn giả A-nan:
“Sáu xúc nhập xứ, sau khi đă đoạn tận, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh, có c̣n ǵ chăng? Đây là những lời hư vọng. Hoặc không c̣n ǵ chăng? Đây cũng là lời hư vọng. Hoặc có và không c̣n ǵ chăng? Đây cũng là lời hư vọng. Hoặc chẳng phải có c̣n chẳng phải không c̣n ǵ chăng? Đây cũng là những lời hư vọng. Nếu nói, sáu xúc nhập xứ sau khi đă đoạn tận, ly dục, diệt tận, tịch diệt, th́ xa ĺa các hư ngụy, đạt được Niết-bàn. Đó là những lời dạy của Phật.”
Bấy giờ, hai vị Chánh sĩ đều hoan hỷ và mỗi người trở về chỗ của ḿnh.
Kinh 250. Câu-Hi-La (2)
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà, thành Vương xá.
Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất, Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la cùng ở trong núi Kỳ-xà-quật.
Buổi chiều sau khi từ thiền tịnh dậy, Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, cùng nhau thăm hỏi, rồi ngồi lui qua một bên, nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Tôi có điều muốn hỏi, Nhân giả có rảnh để giải đáp cho chăng?”
Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời:
“Tùy theo những ǵ Nhân giả hỏi, nếu tôi biết, tôi sẽ trả lời.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Thưa Tôn giả Xá-lợi-phất, thế nào, mắt kết buộc sắc, hay sắc kết buộc mắt? Tai và âm thanh, mũi và mùi, lưỡi và vị, thân và xúc, ư và pháp; ư kết buộc pháp hay pháp kết kết buộc ư?”
Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la:
“Chẳng phải mắt kết buộc sắc, cũng chẳng phải sắc kết buộc mắt, cho đến, chẳng phải ư kết buộc pháp, cũng chẳng phải pháp kết buộc ư. Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, ở giữa hai cái đó, cái ǵ là dục tham th́ cái đó là kết buộc.
“Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, giống như hai con ḅ, một đen một trắng, cùng bị buộc vào một cái ách. Có người hỏi, ‘Ḅ đen buộc ḅ trắng hay ḅ trắng buộc ḅ đen?’ Hỏi như vậy có đúng không?”
Đáp:
“Không, Tôn giả Xá-lợi-phất, chẳng phải ḅ đen buộc ḅ trắng, cũng chẳng phải ḅ trắng buộc ḅ đen. Nhưng ở đây, hoặc là cái ách, hay là dây buộc cổ, là cái kết buộc chúng.”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Cũng vậy, Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, chẳng phải mắt kết buộc sắc, cũng chẳng phải sắc kết buộc mắt, cho đến, chẳng phải ư kết buộc pháp, cũng chẳng phải pháp kết buộc ư. Ở đây dục tham kết buộc chúng. Thưa Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, nếu mắt kết buộc sắc, hay nếu sắc kết buộc mắt và cho đến, nếu ư kết buộc pháp, hay nếu pháp kết buộc ư, th́ Thế Tôn đă không dạy người kiến lập phạm hạnh để đoạn tận khổ. V́ chẳng phải mắt kết buộc sắc, cũng chẳng phải sắc kết buộc mắt và cho đến, chẳng phải ư kết buộc pháp, cũng chẳng phải pháp kết buộc ư, nên Đức Thế Tôn dạy người kiến lập phạm hạnh để đoạn tận khổ. Thưa Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, Thế Tôn khi mắt thấy sắc hoặc tốt, hoặc xấu, không khởi dục tham; c̣n những chúng sanh khác khi mắt thấy sắc hoặc tốt, hoặc xấu th́ khởi dục tham. Cho nên Đức Thế Tôn nói hăy đoạn tận dục tham, th́ tâm được giải thoát. Cho đến, ư và pháp lại cũng như vậy.”
Bấy giờ, hai vị Chánh sĩ đều hoan hỷ, mỗi người trở về chỗ của ḿnh.
Kinh 251. Câu-Hi-La (3)
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà, thành Vương xá.
Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất, Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la cùng ở trong núi Kỳ-xà-quật.
Buổi chiều sau khi từ thiền tịnh dậy, Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, cùng nhau thăm hỏi, rồi ngồi lui qua một bên, nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Tôi có điều muốn hỏi, Nhân giả có rảnh để giải đáp cho chăng?”
Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời:
“Tùy theo những ǵ Nhân giả hỏi, nếu tôi biết, tôi sẽ trả lời.”
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Gọi là vô minh, vậy thế nào là vô minh?”
Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời:
"Là không biết, không biết tức là vô minh. Không biết cái ǵ? Không biết như thật mắt là vô thường; đó gọi là không biết. Không biết như thật mắt là pháp sanh diệt, đó gọi là không biết. Đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ư cũng lại như vậy. Như vậy, Tôn Giả Ma ha Câu-Hi-La đối với sáu nhập xứ này mà không như thật thấy, biết, không vô gián đẳng, ngu si, không sáng, tối tăm, đó gọi là vô minh."
Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la lại hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Gọi là minh, vậy thế nào là minh?”
Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời:
"Là biết. Biết tức là vô minh. Biết những ǵ? Mắt là vô thường, nên biết như thật mắt là vô thường; mắt là pháp sanh diệt, nên biết như thật mắt là pháp sanh diệt. Đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ư cũng lại như vậy. Thưa Tôn Giả Ma ha Câu-Hi-La, đối với sáu nhập xứ này mà như thật biết, thấy, sáng tỏ, giác ngộ, có trí tuệ, có vô gián đẳng, đó gọi là vô minh."
Bấy giờ, hai vị Chánh sĩ đều tùy hỷ, mỗi người trở về chỗ của ḿnh.
Kinh 252. Ưu-Ba-Tiên-Na
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà thành Vương xá. Bấy giờ có Tỳ-kheo tên là Ưu-ba-tiên-na ở trong khu Hàn lâm, giữa băi tha ma, dưới chân núi Xà-đầu, hành xứ Ca-lan-đà tại thành Vương xá. Bấy giờ Tôn giả Ưu-ba-tiên-na đang ngồi thiền một ḿnh trong hang đá, có một con rắn rất độc, dài khoảng một thước, từ trên phiến đá rơi xuống trên người Ưu-ba-tiên-na. Ưu-ba-tiên-na gọi Tôn giả Xá-lợi-phất đi nói với các Tỳ-kheo:
“Có con rắn độc rơi xuống trên người tôi. Thân tôi đang bị trúng độc. Các ông hăy đến nhanh lên, khiêng người tôi ra để bên ngoài, chớ để người tôi hủy hoại như một đống trấu nát.”
Lúc ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất đang ngồi dưới bóng cây gần đó, nghe Ưu-ba-tiên-na nói, liền đến chỗ Ưu-ba-tiên-na nói với Ưu-ba-tiên-na:
“Nay nh́n sắc tướng của thầy, tôi thấy các căn vẫn b́nh thường không đổi khác, mà nói là trúng độc, nhờ ‘khiêng người tôi ra để bên ngoài, chớ để người tôi hủy hoại như một đống trấu.’ Vậy th́ rốt cuộc là thế nào?”
Ưu-ba-tiên-na nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:
“Nếu ai đó nói, ‘Con mắt là tôi, là của tôi. Tai, mũi, lưỡi, thân, ư là tôi, là của tôi. Sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp là tôi, là của tôi. Địa giới là tôi, là của tôi. Nước, lửa, gió, không, thức giới là tôi, là của tôi; đối với sắc ấm, chấp sắc ấm là tôi, là của tôi. Thọ, tưởng, hành, thức ấm là tôi, là của tôi. Với người đó, sắc mặt và các căn có thể biến đổi khác đi. Nhưng hiện tại tôi không như vậy. Mắt không phải là tôi, là không phải của tôi, cho đến, thức ấm không phải tôi, không phải của tôi, v́ vậy cho nên sắc mặt và các căn không có biến đổi khác đi.”
Tôn giả Xá-lợi-phất nói:
“Như vậy, này Ưu-ba-tiên-na, nếu thầy vĩnh viễn xa ĺa ngă, ngă sở, ngă mạn kết sử, khiến đoạn tận gốc rễ của chúng như chặt ngọn cây đa-la, th́ đối với đời vị lai vĩnh viễn không khởi lên trở lại, vậy làm sao sắc mặt và các căn biến đổi khác đi được?”
Rồi th́, Tôn giả Xá-lợi-phất liền đi ṿng qua d́u thân Tôn giả Ưu-ba-tiên-na ra khỏi hang. Thân người bị trúng độc của Tôn giả Ưu-ba-tiên-na đang hủy hoại như một đống trấu nát.
Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất liền nói kệ:
Từ lâu, trồng phạm hạnh,
Khéo tu tám Thánh đạo,
Hoan hỷ xả bỏ thân,
Giống như vất bát độc.
Từ lâu, trồng phạm hạnh,
Khéo tu tám Thánh đạo,
Hoan hỷ xả bỏ thân,
Như người bệnh hết bệnh.
Từ lâu, trồng phạm hạnh,
Khéo tu tám Thánh đạo,
Như ra khỏi nhà lửa,
Lúc chết không lo tiếc.
Từ lâu, trồng phạm hạnh,
Khéo tu tám Thánh đạo,
Dùng tuệ quán thế gian,
Giống như cây cỏ thối,
Không c̣n mong ǵ nữa,
Cũng không tiếp tục nữa.
Sau khi cúng dường thi thể Tôn giả Ưu-ba-tiên-na xong, Tôn giả Xá-lợi-phất đi đến chỗ Phật, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi lui qua một bên, bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, Tôn giả Ưu-ba-tiên-na bị con rắn nhỏ cực độc bằng chiếc thẻ tre trị mắt, rơi xuống trên người và thân thể Tôn giả hủy hoại như đống trấu nát.”
Phật bảo Xá-lợi-phất:
“Nếu Ưu-ba-tiên-na tụng bài kệ này, th́ sẽ không trúng độc và thân thể cũng không bị hủy hoại như đống trấu nát được.”
Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, tụng những bài kệ nào và văn cú của nó ra sao?”
Phật liền v́ Xá-lợi-phất đọc kệ:
Thường thường thương xót chúng,
Kiên cố Lại-tra-la,
Thương Y-la-bàn-na,
Thi-bà-phất-đa-la,
Khâm-bà-la thượng mă,
Cũng thương Ca-câu-tra.
Cùng Cù-đàm đen kia,
Nan-đà, Bạt-nan-đà,
Thương xót loài không chân,
Và cả loài hai chân,
Bốn chân, cùng nhiều chân,
Cũng khởi ḷng thương xót.
Thương xót các loài rồng,
Trên đất liền, dưới nước,
Thương tất cả chúng sanh,
Dễ sợ, không dễ sợ.
An vui cho tất cả,
Cũng ĺa sanh phiền năo,
Muốn cho tất cả hiền,
Tất cả chớ sanh ác,
Thường ở núi Xà-đầu,
Các ác không nhóm hợp.
Rắn hung hại ác độc,
Thường hại mạng chúng sanh,
Như lời chân thật này,
Đại Sư vô thượng dạy.
Nay Ta tụng kệ này,
Lời Đại Sư chân thật,
Tất cả các ác độc,
Không thể hại thân ta.
Tham dục, sân, nhuế, si,
Ba độc của thế gian,
Như ba ác độc này,
Vĩnh trừ gọi Phật bảo.
Pháp bảo diệt các độc,
Tăng bảo cũng hoàn toàn,
Phá hoại ác hung độc,
Nhiếp thủ hộ người lành,
Phật phá tất cả độc,
Nay v́ phá rắn độc,
Nên nói chú thuật này.
Ô-đam-bà-lệ, đam-bà-lệ, đam-lục, ba-la-đam-lục, nại-tí, túc-nại-tí, chỉ-bạt-tí, văn-na-di, tam-ma-di, đàn-đế, ni-la-chỉ-thí, bà-la-câu-bế-ô-lệ, ô-ngu-lệ, tất-bà-ha.
“Này Xá-lợi-phất, nếu lúc ấy thiện gia nam tử Ưu-ba-tiên-na mà đọc bài kệ này, tụng những câu này, th́ chắc chắn rắn độc không rơi trúng người và thân thể cũng không hủy hoại như đống trấu nát.”
Xá-lợi-phất bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, Tôn giả Ưu-ba-tiên-na chưa từng nghe bài kệ này, chưa từng nghe những câu chú thuật này. Hôm nay Thế Tôn mới nói nó, mục đích chính là v́ đời sau.”
Sau khi nghe Phật nói kinh này xong, Tôn giả Xá-lợi-phất hoan hỷ, làm lễ rồi lui.
Kinh 253. Tỳ-Nữa Ca-Chiên-Diên
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Tôn giả Ưu-đà-di đi qua nước Câu-tát-la, du hành trong nhân gian, đến thôn Câu-bàn-trà, trú trong vườn Am-la của nữ Bà-la-môn ḍng họ Tỳ-nữu Ca-chiên-diên.
Bấy giờ có những người đệ tử nhỏ tuổi của nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên thị đi nhặt củi trong vườn Am-la, thấy Tôn giả Ưu-đà-di đang ngồi dưới bóng cây, tướng mạo đoan chánh, các căn vắng lặng, tâm ư an trụ, thành tựu sự điều phục bậc nhất; thấy vậy bèn đến chỗ ngài, cùng nhau thăm hỏi, rồi ngồi qua một bên. Bấy giờ, Tôn giả Ưu-đà-di v́ các thiếu nữ, bằng nhiều h́nh thức, thuyết pháp, khích lệ họ xong, rồi im lặng. Sau khi nghe Tôn giả dạy, các thiếu niên tùy hỷ hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy ra đi. Các thiếu nữ vác củi trở về chỗ nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên thị, đặt củi xuống đất, rồi đến chỗ nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên thị, thưa:
“Ḥa thượng ni của chúng con biết cho, trong vườn Am-la có Sa-môn Ưu-đà-di, ḍng họ Cù-đàm đang ở nơi đó và nói pháp rất hay.”
Nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên thị bảo các thiếu nữ:
“Các con hăy đến đó mời Sa-môn Ưu-đà-di ḍng họ Cù-đàm ngày mai đến đây dùng cơm.”
Bấy giờ, các đệ tử thiếu nữ vâng lời nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên đến chỗ Tôn giả Ưu-đà-di bạch:
“Tôn giả biết cho, nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên, Ḥa thượng của chúng con, mời Tôn giả ngày mai đến dùng cơm.”
Bấy giờ, Ưu-đà-di im lặng nhận lời. Các thiếu nữ biết Tôn giả Ưu-đà-di đă nhận lời mời rồi, trở về chỗ nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên, thưa:
“Bạch Ḥa thượng ni, chúng con đă vâng lời Ḥa thượng ni mời Tôn giả Ưu-đà-di và Tôn giả Ưu-đà-di đă im lặng nhận lời mời rồi, xin Ḥa- thượng-ni biết cho.”
Qua khỏi đêm, sáng hôm sau, Tôn giả Ưu-đà-di đắp y mang bát đến nhà nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên. Nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên từ xa trông thấy Tôn giả Ưu-đà-di lại, vội vàng trải giường chơng mời ngồi; dọn các thứ đồ ăn thức uống ra, tự tay ḿnh cúng dường các món ngon đầy đủ. Sau khi ăn xong, rửa tay, rửa bát, rồi trở lại chỗ ngồi. Bấy giờ, nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên biết Tôn giả đă ăn xong, bà mang một đôi giầy tốt, lấy vải phủ đầu, để riêng một cái ghế cao, tỏ vẻ khinh thường, ngạo mạn mà ngồi và nói với Tôn giả Ưu-đà-di:
“Tôi có điều muốn hỏi, ngài có rảnh để trả lời cho không?”
Tôn giả Ưu-đà-di đáp:
“Thưa chị, hôm nay không phải lúc.”
Nói như vậy xong, Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy ra đi. Sáng hôm sau các đệ tử lại đến vườn Am-la nhặt củi và nghe pháp và trở về lại bạch với Ḥa thượng ni. Ḥa thượng ni lại sai đi mời Tôn giả thọ trai. Ba lần như vậy đến thỉnh pháp, vẫn trả lời là chưa đúng lúc, mà không nói pháp. Các đệ tử thiếu niên lại bạch Ḥa thượng ni:
“Ở trong vườn Am-la Sa-môn Ưu-đà-di nói pháp rất hay.”
Ḥa thượng ni nói:
“Ta cũng biết là ông ấy nói pháp rất hay. Nhưng qua ba lần mời đến cúng dường và hỏi pháp, luôn luôn bảo là chưa đúng lúc, không nói mà bỏ đi.”
Các đệ tử thưa:
“Ḥa thượng ni mang giầy tốt, dùng vải che đầu, ngồi không cung kính, th́ Tôn giả này làm sao nói được. V́ sao? V́ Tôn giả Ưu-đà-di này rất cung kính pháp nên không nói mà bỏ đi.”
Ḥa thượng ni bảo:
“Nếu như vậy th́ nên v́ ta mời lại Tôn giả đi.”
Các đệ tử vâng lời dạy, thỉnh cúng dường trở lại như trước.
Bấy giờ, Ḥa thượng ni biết Tôn giả đă ăn uống xong xuôi, bà ta liền cởi giầy, sửa lại quần áo, ngồi xuống một chiếc ghế thấp, cung kính bạch:
“Tôi có điều muốn hỏi, Tôn giả có rảnh mà trả lời cho không?”
Tôn giả Ưu-đà-di đáp:
“Hôm nay, chị cứ hỏi, tôi sẽ nói cho chị nghe.”
Cô ta liền hỏi:
“Có Sa-môn, Bà-la-môn nói: ‘Khổ vui là do ḿnh tự tạo.’ Hoặc lại có người nói: ‘Khổ vui là do người khác tạo.’ Hoặc lại có người nói: ‘Khổ vui là do tự ḿnh tạo và người khác tạo.’ Hoặc có người nói: ‘Khổ vui chẳng phải do ḿnh tạo cũng chẳng do ngưới khác tạo.’ Vậy theo Tôn giả th́ thế nào?”
Tôn giả Ưu-đà-di đáp:
“Này chị, A-la-ha nói khổ vui phát sanh bằng cách khác, chứ không phải nói như vậy.”
Nữ Bà-la-môn lại hỏi:
“Nghĩa ấy như thế nào?”
Tôn giả Ưu-đà-di đáp:
“A-la-ha nói, từ nhân duyên các khổ và lạc sanh.”
Tôn giả Ưu-đà-di lại nói với nữ Bà-la-môn:
“Bây giờ tôi hỏi chị, tùy ư mà trả lời tôi. Ư chị nghĩ sao, có mắt không?”
Đáp:
“Bạch có.”
“Có sắc không?”
Đáp:
“Bạch có.”
“Có nhăn thức, nhăn xúc và các cảm thọ khổ, lạc, phi khổ phi lạc trong nội thân phát sanh bởi nhân duyên là nhăn xúc không?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Ưu-đà-di, có như vậy.”
Tôn giả Ưu-đà-di lại hỏi:
“Có tai, mũi, lưỡi, thân, ư, các cảm thọ khổ, lạc, phi khổ phi lạc trong nội thân phát sanh bởi nhân duyên là ư xúc không?”
Đáp:
“Bạch Tôn giả Ưu-đà-di, có như vậy.”
Tôn giả Ưu-đà-di nói:
“Đó là điều mà các A-la-ha nói, từ nhân duyên khổ vui sanh.”
Nữ Bà-la-môn bạch Tôn giả Ưu-đà-di:
“A-la-ha nói, từ nhân duyên khổ vui sanh, là như vậy chăng?”
Tôn giả Ưu-đà-di đáp:
“Nữ Bà-la-môn, đúng như vậy.”
Nữ Bà-la-môn lại hỏi:
“Bạch Sa-môn, A-la-ha nói như thế nào, từ nhân duyên khổ vui, không khổ không vui diệt?”
Tôn giả Ưu-đà-di đáp:
“Bây giờ tôi hỏi chị, cứ tùy ư mà trả lời tôi. Này nữ Bà-la-môn, khi tất cả mắt, tất cả thời, diệt không c̣n ǵ, bấy giờ c̣n tồn tại chăng các cảm thọ khổ, lạc, phi khổ phi lạc trong nội thân phát sanh bởi nhân duyên là nhăn xúc?”
Đáp:
“Bạch Sa-môn, không.”
“Cũng vậy, khi tai, mũi, lưỡi, thân, ư và tất cả thời cũng diệt tận vĩnh viễn không c̣n ǵ hết, th́ bấy giờ c̣n tồn tại chăng các cảm thọ khổ, lạc, phi khổ phi lạc trong nội thân phát sanh bởi nhân duyên là ư xúc?”
“Bạch Sa-môn, không.”
“Như vậy, này nữ Bà-la-môn, đó là điều mà bậc A-la-ha nói, từ nhân duyên khổ vui, không khổ không vui diệt.”
Khi Tôn giả Ưu-đà-di nói pháp này, nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên xa ĺa trần cấu, được con mắt pháp thanh tịnh.
Bấy giờ, nữ Bà-la-môn Tỳ-nữu Ca-chiên-diên, thấy pháp, đắc pháp, biết pháp, nhập pháp, vượt qua khỏi mọi nghi hoặc không do ai khác; thâm nhập vào giáo pháp của Phật, đối với pháp đạt được vô sở úy, từ chỗ ngồi đứng dậy sửa lại y phục, cung kính chắp tay bạch Tôn giả Ưu-đà-di:
“Hôm nay, con quyết định, ngay từ bây giờ con xin qui y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, từ nay cho đến suốt đời con xin quy y Tam bảo.”
Lúc bấy giờ Tôn giả Ưu-đà-di v́ nữ Bà-la-môn nói pháp, soi sáng, chỉ bày, dạy bảo, làm cho vui vẻ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy ra đi.
Kinh 254. Nhị-Thập-Ức-Nhĩ
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà thành Vương xá. Bấy giờ có Tôn giả Nhị-thập-ức-nhĩ ở núi Kỳ-xà-quật, thường tinh tấn chuyên cần tu tập pháp Bồ-đề phần. Rồi Tôn giả Nhị-thập-ức-nhĩ một ḿnh lặng lẽ thiền tư và nghĩ rằng: “Ở trong hàng đệ tử Thanh văn tinh tấn chuyên cần của Đức Thế Tôn, th́ ta có trong số đó. Nhưng hôm nay ta chưa diệt tận được các lậu. Ta là người thuộc ḍng quư tộc, có nhiều của cải quí báu, nay thà hoàn tục để hưởng thọ ngũ dục, rồi làm phước, bố thí rộng răi c̣n tốt hơn nhiều.”
Bấy giờ, Đức Thế Tôn biết tâm niệm của Nhị-thập-ức-nhĩ nên bảo một Tỳ-kheo:
“Ngươi hăy đến chỗ Nhị-thập-ức-nhĩ bảo là Thế Tôn cho gọi.”
Tỳ-kheo này vâng lời Phật dạy đến chỗ Tỳ-kheo Nhị-thập-ức-nhĩ, nói rằng:
“Đức Thế Tôn cho gọi thầy.”
Nhị-thập-ức-nhĩ nghe Tỳ-kheo kia bảo là Đại Sư gọi, liền đến chỗ Đức Thế Tôn, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi lui qua một bên.
Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Nhị-thập-ức-nhĩ:
“Có thật ngươi ở một ḿnh lặng lẽ thiền tư và nghĩ rằng: ‘Ở trong hàng Thanh văn đệ tử tinh tấn chuyên cần của Đức Thế Tôn, th́ ta có trong số đó. Nhưng măi đến hôm nay ta vẫn chưa diệt tận được các lậu. Ta là người thuộc ḍng dơi quư tộc, có nhiều của cải quí báu, ta thà hoàn tục để hưởng thọ ngũ dục, rồi làm phước, bố thí rộng răi.’ Có phải không?”
Khi ấy, Nhị-thập-ức-nhĩ nghĩ rằng: ‘Thế Tôn đă biết tâm ta.’ Vừa kinh ngạc vừa sợ hăi, lông dựng đứng, bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, thật như vậy.”
Phật bảo Nhị-thập-ức-nhĩ:
“Nay Ta hỏi ngươi, ngươi cứ theo ư ḿnh mà trả lời cho Ta. Này Nhị-thập-ức-nhĩ, khi ngươi c̣n ở ngoài đời, ngươi đàn hay lắm phải không?”
“Bạch, đúng vậy.”
Thế Tôn lại hỏi:
“Theo ư ngươi th́ thế nào, khi ngươi khảy đàn, nếu sợi dây của nó căng quá, th́ âm thanh có ḥa nhă và vi diệu không?”
“Bạch, không.”
Thế Tôn lại hỏi:
“Thế nào, nếu sợi dây của nó chùng quá, th́ âm thanh có phát ra ḥa nhă và vi diệu không?”
“Bạch, không.”
Thế Tôn lại hỏi:
“Thế nào, nếu biết điều chỉnh sợi dây đàn không căng quá cũng không chùng quá, th́ sau đó mới phát ra âm thanh ḥa nhă, vi diệu phải không?”
“Bạch Thế Tôn, đúng như vậy.”
Phật bảo Nhị-thập-ức-nhĩ:
“Người nào tinh tấn thái quá th́ sẽ
tăng thêm điệu hối, c̣n người thiếu tinh tấn quá th́ sẽ sanh ra giải
đăi. Cho nên, ngươi phải b́nh đẳng trong tu tập và nhiếp thọ, không đắm
nhiễm, không buông lung, không chấp tướng.”
Sau khi được Thế Tôn dạy, Tôn Giả Nhị-thập-ức-nhĩ luôn luôn nghĩ về thí dụ cây đàn cầm của Đức Thế Tôn đă nói. Tôn Giả một ḿnh lặng lẽ thiền tư, như trên đă nói, cho đến các lậu được diệt hết, tâm được giải thoát, thành A ấ Hán. Rồi Tôn Giả Nhị-thập-ức-nhĩ đạt được A La Hán, bên trong có cảm giác hỷ lạc giải thoát và tự nghĩ: 'Nay ta nên đến thăm viếng Đức Thế Tôn.' Và Tôn Giả Nhị-thập-ức-nhVaflieenf đến chỗ Phật, đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi qua một bên bạch Phật:
“Bạch Thế Tôn, trong pháp của Thế Tôn, đạt được A-la-hán, đoạn tận các lậu, việc cần làm đă làm xong, rời bỏ gánh nặng, đạt được mục đích của ḿnh, dứt sạch các hữu kết, chánh trí tâm giải thoát. Ngay lúc đó được sáu xứ giải thoátù. Những ǵ sáu? Đó là: ly dục giải thoát, ĺa nhuế giải thoát, viễn ly giải thoát, ái tận giải thoát, các thủ giải thoát, tâm không xao lăng giải thoát.
“Bạch Thế Tôn, nếu có người nào dựa vào một ít tín tâm mà bảo là ly dục giải thoát, th́ điều này không đúng. Đoạn tận tham, nhuế, si, đó mới gọi là chân thật ly dục giải thoát.
“Nếu có người nào lại chỉ dựa vào một ít việc tŕ giới mà bảo rằng ta được ĺa nhuế giải thoát, th́ điều này cũng không đúng. Đoạn tận tham, nhuế, si, đó mới gọi là chân thật giải thoát.
“Nếu có người nào lại chỉ dựa vào sự tu tập để có lợi dưỡng mà bảo là đă viễn ly giải thoát, th́ điều này cũng không đúng. Đoạn tận tham, nhuế, si, đó mới gọi là chân thật xa ĺa được giải thoát.
“Đoạn tận được tham, nhuế, si, cũng gọi là ĺa ái, cũng là ĺa thủ, cũng gọi là ĺa xao lăng giải thoát.
“Như vậy, bạch Thế Tôn, nếu các Tỳ-kheo chưa được La-hán, chưa đoạn tận các lậu, th́ đối với sáu xứ này không được giải thoát.
“Lại nếu có Tỳ-kheo nào, c̣n ở nơi học địa, chưa được Niết-bàn an lạc tăng thượng, mà tu tập hướng về an trụ tâm, bấy giờ thành tựu được học giới, thành tựu được học căn và sau đó lậu hoặc sẽ được đoạn hết, được vô lậu tâm giải thoát, cho đến... ‘tự biết không c̣n tái sanh đời sau nữa.’ Ngay lúc bấy giờ được vô học giới, được vô học các căn. Như đứa trẻ mới sinh ngu ngơ, c̣n nằm ngửa, sau đó một thời gian các căn của đứa bé mới được thành tựu và từ từ tăng trưởng; bấy giờ mới thành tựu được các căn của người lớn. Người c̣n ở tại học địa lại cũng như vậy, khi chưa được an lạc tăng thượng và cho đến, thành tựu vô học giới, vô học các căn.
“Nếu mắt thường phân biệt sắc, vẫn không hề phương hại tâm giải thoát, tuệ giải thoát. V́ ư an trụ chắc chắn, bên trong tu vô lượng thiện giải thoát và quán sát sanh diệt, cho đến vô thường. Tai phân biệt âm thanh, mũi phân biệt mùi hương, lưỡi phân biệt vị, thân phân biệt xúc chạm, ư phân biệt pháp trần, vẫn không hề phương hại tâm giải thoát, tuệ giải thoát. V́ ư đă an trụ chắc chắn, bên trong tu vô lượng thiện giải thoát, cùng quán sát sanh diệt. Như núi đá lớn ở gần thôn ấp, không chẻ đứt, không đập vỡ, không đục thủng nó được, v́ núi đá dày đặc; giả sử như có gió bốn phương thổi đến th́ cũng không làm cho nó lay động được, không thể xuyên thủng qua được. Người vô học kia cũng lại như vậy, mắt thường phân biệt sắc, cho đến ư thường phân biệt pháp trần, vẫn không hề phương hại tâm giải thoát, tuệ giải thoát. V́ ư đă an trụ chắc chắn, bên trong tu vô lượng thiện giải thoát, cùng quán sát sanh diệt.”
Bấy giờ, Nhị-thập-ức-nhĩ lập lại bằng bài kệ:
Ly dục, tâm giải thoát,
Không nhuế thoát cũng vậy;
Viễn ly, tâm giải thoát,
Tham ái quyết không c̣n.
Tâm giải thoát các thủ,
Và ư không mất niệm,
Rơ ràng nhập xứ sanh,
Ở kia tâm giải thoát.
Người kia tâm giải thoát,
Tỳ-kheo ư dừng nghỉ,
Đă làm những ǵ cần,
Không c̣n việc để làm.
Giống như núi đá lớn,
Gió bốn phương không động,
Sắc, thanh, hương, vị, xúc,
Và những pháp tốt xấu,
Thường đối sáu nhập xứ,
Không lay động tâm ḿnh,
Tâm thường trụ vững chắc,
Quán sát pháp sanh diệt.
Khi Tôn giả Nhị-thập-ức-nhĩ nói bài kệ này, tâm Đại Sư hoan hỷ. Các vị phạm hạnh có học nghe những ǵ Tôn giả Nhị-thập-ức-nhĩ nói cũng đều rất hoan hỷ.
Khi Tôn giả Nhị-thập-ức-nhĩ nghe Đức Phật nói pháp, tùy hỷ hoan hỷ, làm lễ mà lui.
Sau khi biết Tôn giả Nhị-thập-ức-nhĩ đi không lâu, Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
“Người có tâm khéo giải thoát, nên tuyên bố như vậy, giống như Nhị-thập-ức-nhĩ đă bằng trí tuệ mà tuyên bố, không phải tự cao, cũng không phải coi rẻ người, nói đúng nghĩa của nó, không phải như những người tăng thượng mạn, không đạt được nghĩa của nó, mà tự khen ngợi ḿnh được pháp hơn người, để tự ḿnh phải chuốc lấy tổn giảm.”
Kinh 255. Lỗ-Hê-Già
Tôi nghe như vầy:
Một thời Tôn Giả Ma ha Ca-Chiên-Diên trú tại hang A-luyện-nhă, trong thôn Di hầu, bên cạnh sông Thấp-ma-đà, nước A-bàn-đề. Có Bà-la-môn Lỗ-Hê-Giá, cung kính phụng sự theo pháp của một La-hán.
Bấy giờ là sáng sớm, Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên đắp y mang bát vào thôn Di-hầu-thất, theo thứ tự khất thực, khất thực xong trở về, cất y bát, rửa chân rồi, vào thất ngồi thiền.
Khi ấy có các đệ tử thiếu niên của Bà-la-môn Lỗ-hê-giá đi nhặt củi, đến bên cạnh hang của Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên, cùng nhau cười đùa nói: “Có Sa-môn trọc đầu đang ở trong này. Ông là người đen đủi, chẳng phải là hạng người đáng tôn quư, nhưng Bà-la-môn Lỗ-hê-giá lại tôn trọng cúng dường, đúng như pháp La-hán?” Bấy giờ, Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên bảo các thiếu niên:
“Này các cậu trẻ, các cậu chớ làm ồn!”
Các thiếu niên này trả lời:
“Chúng con không dám nói nữa.”
Qua ba lần như vậy, chúng vẫn nói măi. Lúc này Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên phải ra ngoài cửa nói với các thiếu niên:
“Này các cậu trẻ, các cậu đừng làm ồn nữa. Bây giờ, ta sẽ v́ các cậu mà nói pháp, các cậu hăy lắng nghe.”
Các thiếu niên nói:
“Vâng ạ, xin ngài giảng pháp cho, chúng con sẽ lắng nghe và lănh thọ.”
Bấy giờ, Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên liền nói bài kệ:
Bà-la-môn xưa kia,
Tu tập giới thắng diệu,
Được sanh trí túc mạng,
An vui thiền chân thật,
Thường ở trong từ bi,
Đóng hết cửa các căn,
Điều phục lỗi về miệng,
Xưa kia hành như vậy.
Bỏ gốc hành chân thật,
Mà giữ việc hư dối,
Giữ tộc tánh buông lung,
Theo căn duyên sáu cảnh,
Đói khát ở g̣ mả,
Tắm ba (lần), tụng ba kinh,
Không giữ ǵn cửa căn,
Giống như mộng được báu.
Bện tóc, khoác áo da,
Giới trộm, ḿnh trét tro,
Áo thô dùng che h́nh,
Chống gậy mang b́nh nước,
Giả h́nh Bà-la-môn,
V́ t́m cầu lợi dưỡng.
Khéo nhiếp hộ thân ḿnh,
Lắng sạch ĺa trần cấu,
Không năo hại chúng sanh,
Là đạo Bà-la-môn.
Bấy giờ, các thiếu niên Bà-la-môn, ḷng sân hận không vui, bảo Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên là đă hủy báng kinh điển họ, hủy hoại những ǵ kinh điển đă nói và nhục mạ Bà-la-môn, rồi ôm củi trở về chỗ Bà-la-môn Lỗ-hê-giá, tâu lại với Bà-la-môn Lỗ-hê-giá rằng:
“Ḥa thượng biết không, ông Ma-ha Ca-chiên-diên phỉ báng kinh điển ta, dùng lời lẽ chê bai, mạ nhục Bà-la-môn.”
Bà-la-môn Lỗ-hê-giá nói với các thiếu niên:
“Các con chớ nói những lời như vậy. V́ sao? V́ ngài Ma-ha Ca-chiên-diên giữ trọng giới đức, không lư lại đi hủy báng kinh điển ta, dùng lời lẽ chê bai, mạ nhục Bà-la-môn?”
Các thiếu niên bạch:
“Nếu Ḥa thượng không tin những lời của chúng con, th́ nên tự ḿnh đến đó xem sao?”
Khi ấy Bà-la-môn Lỗ-hê-giá không tin những lời nói của các thiếu niên, liền đi đến chỗ Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên, cùng nhau thăm hỏi sức khỏe rồi, ngồi lui qua một bên, bạch với ngài Ma-ha Ca-chiên-diên:
“Các đệ tử thiếu niên của tôi có đến đây không?”
Đáp:
“Có đến đây.”
“Ngài có nói chuyện ít nhiều ǵ với chúng không?”
Đáp:
“Có cùng với chúng nói chuyện.”
Bà-la-môn Lỗ-hê-giá bạch:
“Ngài đă cùng với các thiếu niên nói chuyện, vậy nay ngài có thể v́ tôi mà nói lại hết mọi chuyện.”
Ngài Ma-ha Ca-chiên-diên liền kể lại đầy đủ câu chuyện.
Khi ấy, Bà-la-môn Lỗ-hê-giá cũng nổi sân nhuế, tâm không vui, nói với Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên:
“Trước đây, tôi không tin những lời của bọn trẻ, nhưng bây giờ th́ đích thật là ngài đă phỉ báng kinh điển tôi, nói những lời lẽ chê bai và mạ nhục Bà-la-môn.”
Ngừng một lát, ông lại nói với Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên:
“Nhân giả đă nói về cửa. Vậy cái ǵ là cửa?”
Ma-ha Ca-chiên-diên nói:
“Lành thay, lành thay, Bà-la-môn! Điều ông hỏi là đúng pháp. Nay tôi sẽ v́ ông mà nói về cửa. Này Bà-la-môn, mắt là cửa, v́ nó thấy sắc. Tai, mũi, lưỡi, thân, ư là cửa, v́ nó nhận thức pháp.”
Bà-la-môn nói:
“Kỳ diệu thay, ngài Ma-ha Ca-chiên-diên! Tôi hỏi về cửa th́ ngài liền nói về cửa. Như những ǵ ngài đă nói, không giữ ǵn cửa. Vậy thế nào là không giữ ǵn cửa?”
Ngài Ma-ha Ca-chiên-diên nói:
"Lành thay, lành thay, Bà-la-môn! Ông đă hỏi về việc không giữ ǵn cửa, là câu hỏi đúng pháp. Bây giờ tôi sẽ v́ ông nói nói về việc không giữ ǵn cửa. Này Bà-la-môn, kẻ phàm phu ngu si không học, khi mắt thấy sắc rồi, nếu là sắc đáng nhớ th́ khởi tâm duyên vào đắm nhiễm; nếu là sắc không đáng nhớ th́ khởi tâm sân nhuế, không an trụ vào thân niệm xứ, nên đối với tâm giải thoát, tuệ giải thoát, không biết như thật, ở nơi đó khởi lên các thứ pháp ác bất thiện, không đạt được vô dư Niết-bàn đối với tâm giải thoát, tuệ giải thoát có phương hại, không được đầy đủ. V́ tâm giải thoát, tuệ giải thoát không được đầy đủ, nên thân dẫy đầy những ác hạnh, không dừng nghĩ, tâm không được tịnh tĩnh. V́ nó không được tịnh tĩnh nên đối với các căn nó không điều phục, không giữ ǵn, không tu tập. Như sắc và mắt, tai và âm thanh, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và xúc, ư và pháp cũng lại như vậy."
Bà-la-môn Lỗ-hê-giá nói:
“Kỳ diệu thay, kỳ diệu thay, ngài Ma-ha Ca-chiên-diên! Tôi hỏi về việc không giữ ǵn cửa, th́ ngài liền v́ tôi nói về việc không giữ ǵn cửa. Vậy, bạch ngài Ma-ha Ca-chiên-diên, thế nào gọi là việc khéo giữ ǵn cửa?”
Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên nói với Bà-la-môn:
“Lành thay! Lành thay! Ông đă hỏi tôi về việc khéo giữ ǵn cửa. Hăy lắng nghe và suy nghĩ kỹ. Tôi sẽ v́ ông mà nói về nghĩa khéo giữ ǵn. Đa văn Thánh đệ tử biết như thật khi mắt thấy sắc rồi, đối với sắc đáng nhớ th́ không khởi lên tâm duyên vào đắm nhiễm; đối với sắc không đáng nhớ, th́ không khởi lên tâm sân nhuế, thường nhiếp tâm ḿnh, an trụ vào thân niệm xứ, vô lượng tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Những pháp ác bất thiện khởi lên ở nơi đó, th́ hoàn toàn dứt bặt, đối với tâm giải thoát, tuệ giải thoát th́ được đầy đủ. Do đă giải thoát đầy đủ rồi nên những ác hạnh của thân xúc tất cả đều được dừng nghỉ, tâm đạt được chánh niệm. Đó gọi là cửa đầu tiên của việc khéo điều phục giữ ǵn trong lúc tu tập. Như mắt và sắc, đối với tai và âm thanh, mũi và mùi hương, lưỡi và vị, thân và xúc, ư và pháp lại cũng như vậy.”
Bà-la-môn Lỗ-hê-giá nói:
“Kỳ diệu thay, Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên! Tôi hỏi về nghĩa giữ ǵn cửa, ngài liền v́ tôi nói về nghĩa giữ ǵn cửa. Giống như người t́m cỏ thuốc độc mà lại được cam lộ; nay tôi cũng như vậy, ôm ḷng sân nhuế đến ngồi nơi đây, mà lại được ngài dùng mưa pháp rưới lên thân tôi như mưa cam lộ. Bạch Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên, tôi đang bận nhiều công việc tại nhà, xin phép ngài tôi cáo từ.”
Tôn giả Ma ha Ca-chiên-diên nói:
“Bà-la-môn, nên biết đúng thời.”
Sau khi nghe những ǵ Tôn giả Ma-ha Ca-chiên-diên nói xong, Bà-la-môn hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy ra về./.