(Thái Ḥa)
"Hăy yêu thương và tha thứ cho mọi người" đó là câu nói cửa miệng của chúng ta vẫn thường nghe người ta nhắc nhở nhau. Có người c̣n tậu luôn một bức thư pháp treo trong pḥng để chiêm nghiệm. Thế nhưng trong thực tế, mấy ai thực hiện được đúng tinh thần của câu nói ấy. Yêu thương có thể có người thực hiện được, c̣n tha thứ th́ khó quá!
T́nh
thương là sự rung động của con tim, hành động bởi sự thôi thúc của tấm ḷng nhân
ái, từ bi. Bản chất của t́nh yêu thương chân chính vốn không đối đăi, nghĩa là
không phân biệt đối` tượng mà ta ban trải t́nh thương yêu, hễ con tim rung động
là tấm ḷng liền rộng mở. Đỉnh cao của t́nh thương là sự trải ra mà không nghĩ
đến việc thâu vào. T́nh thương là biểu tượng cho tâm hồn rộng mở bao la không
giới hạn bởi không gian và thời gian, không phân biệt kẻ oán người thân, không
phân biệt đẳng cấp xă hội, hễ người ta cần là ḿnh giúp. T́nh thương ở đây với
một tinh thần b́nh đẳng, một tinh thần b́nh đẳng theo đúng nghĩa của Đạo Phật -
B́nh đẳng như cơn mưa. Khi một cơn mưa rơi xuống tưới mát khắp mặt đất, mưa
không phân biệt lớn hay nhỏ, cây cao hay cây thấp, tuỳ khả năng mỗi giống loài
mà sự hưởng thụ nhiều hay ít.
Là một Phật Tử chúng ta phải sống theo đúng tinh thần b́nh đẳng mà Đức Phật đă dạy, không có giai cấp trong ḍng máu cùng đỏ và nước mắt cùng mặn. Nhà thơ "Như Không" trong bài thơ "Nói Với Con Tim" có câu:
"Này tim ơi hăy yêu thương tất cả
Nhưng đừng dành phần đặc biệt cho ai"
T́nh yêu thương rộng khắp muôn loài, vạn vật, kể cả cỏ cây hoa lá. Đó chính là t́nh yêu thương đúng nghĩa với người con Phật.
C̣n tha thứ, đức tính nghe tuy đơn giản nhưng để thực hiện được nó th́ lại là cả một vấn đề, bởi v́ nó liên quan đến tính bảo thủ và chấp ngă của con người.
Có người có thể sống hết ḿnh v́ mọi người , có thể làm bất cứ việc ǵ cho ai đó, bỏ ra tài sản để giúp đỡ người khác mà không hề nuối tiếc, song với điều kiện là không ai được đụng đến cái tôi, đến bản ngă của họ. Người biết tha thứ lỗi lầm của người khác phải là người có tâm hồn rộng mở, không đề cao cái bản ngă phải biết tôn trọng người khác. Người sống với tự ngă quá nhiều tuy làm việc tốt đi nữa cũng khó mà ḥa nhập với cộng đồng xă hội. Tinh thần vô ngă của Đạo Phật nhằm đối trị tính tự ngă của con người.
Mặt khác, tha thứ c̣n có nghĩa là chấp nhận người khác, chứ không chỉ gói gọn trong ư nghĩa tha thứ lỗi lầm. Người sống với tinh thần vô ngă đồng nghĩa với sự tin tưởng và tôn trọng người khác. Trong cuộc sống chúng ta phải biết lắng nghe và chấp nhận ư kiến của người khác, dù cho có lúc ư kiến của họ không trùng hợp với suy nghĩ của ḿnh. Đó mới chính là đỉnh cao của sự tha thứ của tinh thần vô ngă. Hăy sống với tinh thần vô ngă bằng cách đề cao người khác.
Tuy nhiên, hai yếu tố t́nh thương và sự tha thứ lại luôn hỗ tương cho nhau và trở thành hai mặt thiết yếu của cuộc sống. Để mở rộng ḷng thương đến với mọi người trước hết ta phải có một tấm ḷng tha thứ, bao dung, v́ tha thứ cho người khác mới thông cảm và thương yêu người được. Bên cạnh đó phải có một tấm ḷng thương yêu và tâm hồn rộng mở th́ ta mới dễ dàng tha thứ cho người và chấp nhận người. Yêu thương và tha thứ tuy hai mà một, luôn song hành và hỗ trợ cho nhau.
Cổ nhân có câu: "Hăy mở rộng cơi ḷng! Nếu cửa ḷng rộng mở th́ ai cũng có thể ra vào". Thật vậy, khi cơi ḷng ta rộng mở, không c̣n phân biệt, không c̣n bảo thủ, không c̣n chấp vào tự ngă th́ ta có thể trải rộng t́nh thương yêu đến tất cả mọi người cũng như có thể tha thứ cho tất cả mọi người, để rồi cùng nhau xây dựng cuộc sống thanh b́nh, hạnh phúc và an vui./.
(Trích tuần báo Giác Ngộ. Số 219(8 - 4 - 2004)
Thực hiện: Ngọc Liên