Con đường từ khu kư túc xá đến xưởng
may dài 300m, băng qua năm căn nhà nhỏ vuông vức có những mảnh
sân đất nâu xỉn vào mùa hè và trắng xóa vào mùa đông. Có 13
cây hoa không biết tên là ǵ, xanh um vào mùa hè, lá vàng ruộm
vào mùa thu, trơ thân gầy guộc vào mùa đông, cho đến khi tuyết
tan th́ chỉ sau một đêm đă bung đầy những cánh hoa vàng mong
manh.
Hoa nở trước khi lộc nơn đâm đầy cành. Ngoài
cổng xưởng may có một hàng phong du xinh xắn. Chiếc lá phong
x̣e như bàn tay thiếu nữ, có đủ sắc màu nhưng tôi yêu nhất khi
lá có màu đỏ rực. Lá phong đỏ như mối t́nh đượm lửa. Hoa cúc
vàng như nỗi nhớ dây dưa. Tôi biết đó là thơ của Tế Hanh.
Những câu thơ hay và rung động ḷng tôi như thế đều do mẹ đọc
cho tôi chép vào sổ tay, khi tôi là một cô học sinh giỏi văn
nhất trường. Mỗi khi đi dưới hàng phong du, tôi cố t́nh đi
thật chậm, nhón chân trên thảm lá và chờ đợi một bàn tay đỏ
xinh chao nghiêng xuống vai.
Hàng phong du dài 27 bước
chân luôn cho tôi thêm nguồn động lực mạnh mẽ để bắt đầu một
ngày làm việc dài 12 tiếng trong xưởng may. Và khi trở về căn
pḥng 16 mét vuông bức bối cùng ba người bạn khác, tôi thường
nằm trong góc đăm đăm nh́n qua cái cửa chớp nhỏ xíu để thảng
hoặc t́m cho ḿnh một v́ sao nhỏ bé. Giấc ngủ chập chờn đến
trong cơn mệt mỏi ră rời và những giấc mơ ngày trở
về.
Tôi đă ở Kumi được gần ba năm. Đó là khoảng thời
gian thực hiện hợp đồng lao động được chạy vạy với cái giá 50
triệu. 30 triệu cho công ty ở Việt Nam, sẽ được hoàn lại nếu
khi về nước tôi vẫn làm việc cho công ty; c̣n 20 triệu kia là
để chi cho “suất được đi” của tôi. Số tiền ấy với gia đ́nh một
bà giáo già một nách bốn con nhỏ là quá sức. Nhưng nếu được
qua Hàn Quốc làm trong ba năm tôi sẽ có 10.000 đôla.
Khi về, trả hết nợ 50 triệu tôi vẫn c̣n hơn 100 triệu,
và khoảng nửa năm sau tôi sẽ được công ty trả lại 30 triệu
nữa. Con số được vạch tính kỹ càng với niềm khấp khởi mong mỏi
sẽ có được dàn máy tính của hai thằng em đang học cấp III. Và
cả tôi nữa với ước mơ được lên giảng đường đại học. Tôi đă
khao khát biết bao được trở thành cô giáo dạy văn bay bổng và
yêu nghề như mẹ, thế mà vừa tốt nghiệp cấp III tôi đă phải xếp
giấy bút, giă từ miền quê sông nước, trở thành công nhân của
khu công nghiệp.
Tôi ra đi và tự nhủ khi nào hai thằng
em lớn thêm, kinh tế gia đ́nh ổn định ḿnh sẽ thi vào trường
cao đẳng sư phạm của tỉnh. Rồi tôi sẽ trở thành cô giáo như
ai... Và với số tiền ấy tôi c̣n mua được cho mẹ tôi một đôi
khuyên vàng, đôi khuyên giống như của hồi môn mà bà nội cho mẹ
nhưng đă phải bán đi v́ căn bệnh hiểm nghèo của cha tôi. Mẹ
hay nói rỉ rả về ước mơ có được đôi khuyên vàng tṛn vành vạnh
và to bằng chiếc lắc tay của trẻ sơ sinh mà bây giờ các cô gái
không c̣n đeo nữa. Chỉ để khi thằng Tiến lấy vợ mẹ sẽ có của
hồi môn cho con dâu.
Mẹ dứt khoát bán rẻ mảnh đất sau
nhà với giá 30 triệu. C̣n 20 triệu để lo đi, hai mẹ con tôi
vượt 170 cây số lên Sài G̣n làm giấy vay nợ anh rể với tiền
lăi theo đúng thời giá ngân hàng. Chị Hai rưng rưng nước mắt
đứng sau cánh cổng tiễn hai mẹ con tôi về sau khi dúi vào tay
tôi sợi dây chuyền hơn một chỉ vàng Tây. Sợi dây ngày xưa mẹ
cho chị lấy chồng đă bị anh rể nhăn mặt bảo không được đeo v́
mỏng mảnh quá.
Tôi vẫn c̣n giữ sợi dây chuyền vàng ấy,
giấu kỹ trong lớp áo lót không rời. Những khi được ra ngoài
vui chơi mua sắm, dù bị mê hoặc với những áo quần, mỹ phẩm tôi
cũng không dám nghĩ đến sẽ bán nó đi. Tôi chờ ngày trở về đưa
tận tay chị Hai. Ngày đó không c̣n xa nữa...
Mỗi sáng
sớm, khi lập cập lội bộ trong đám tuyết trắng xóa, đi qua
những ngôi nhà cửa đóng b́nh yên say giấc, tôi lại nhẩm tính
ngày về. Những phép trừ từng ngày, từng ngày được tôi nhẩm
tính như một học tṛ nhỏ lần đầu tiên làm phép tính. Nó được
đánh dấu bằng cái giá buốt của mùa đông. Khi run rẩy cởi áo
quần ra, nhúng chiếc khăn vào chậu nước lạnh giá để lau ḿnh,
tôi lại lập cập tự bảo với ḿnh chỉ c̣n thêm một chục, không,
cũng phải ba chục lần như thế này nữa thôi, tôi sẽ được về nhà
thỏa thích tắm nước mưa trong đêm mùa hè mát rượi của vùng
đồng bằng châu thổ quê hương.
Đó là những buổi chiều
thứ bảy khi những công nhân người Hàn Quốc về nhà, kư túc xá
thường bị mất điện một cách ngẫu nhiên, và chúng tôi phải ở
trong t́nh trạng chỉ dám lau ḿnh qua loa bằng nước lạnh cho
khỏi hôi hám, bứt rứt v́ ngoài trời âm vài độ C và tuyết đang
rơi lặng lẽ...
Đêm, chúng tôi ôm nhau ngủ. Có đứa khóc
v́ lạnh. Tôi nghe tiếng bạn nấc nhè nhẹ sau lưng ḿnh, hay chỉ
là những đợt run rẩy vô thức trong cơn mê? Tôi cũng muốn khóc
nhưng nước mắt dường như cũng không thể chảy ra được. Khóe mắt
tôi như bị đóng băng.
Ngày về được trừ dần theo những
bữa ăn lạnh tanh, hăng hăng toàn mùi gia vị, nhất là vị cay
xé, trong căngtin xưởng may. Những bữa ăn được tính từng phút
giây, đôi khi chỉ v́ cười nói vài ba câu với một người mà
không c̣n kịp uống nước v́ tiếng kẻng báo giờ đă gióng giả xối
vào tai. Tôi 21 tuổi, c̣n chưa hết giai đoạn dậy th́ mà bụng
đă hằn những ngấn, tay nổi đường gân xanh chằng chịt và lưng
c̣ng xuống, mắt mờ đi, tóc bết vào da đầu v́ thiếu ánh nắng.
Tôi dường như nh́n thấy chính xác chân dung của ḿnh
khi nh́n sang cô bạn đang cúi gằm bên bàn may. Một phút nhói
ḷng, tủi hổ. Đôi khi tôi thấy ḿnh may mắn v́ có những phút
giây lơ đăng, suy tư nh́n lại chính ḿnh trong khung cảnh bức
bối, ồn ă và đầy cảnh giác của xưởng may này. Nơi mà chỉ cần
ai đó ngừng tay hay ngẩng đầu lên để chựng một nhịp máy th́
ngay lập tức từ xó xỉnh nào đó tay giám sát ló đầu ra chửi xối
xả bằng ngữ điệu cao vút của người Hàn Quốc. Tôi gọi ông ta là
ngài “a... ta... da...”.
Ông ta trợn mắt, chống nạnh
“a... ta... da...” liên hồi, tôi vẫn cúi mặt b́nh tĩnh may.
Ông ta dúi đầu tôi xuống nhịp nhàng với ngữ điệu “a... ta...
da...” của ḿnh. Tôi đau nhưng muốn bật cười. Tôi không hiểu
ông ta dùng những lời lẽ như thế nào với ḿnh. Tôi cố t́nh
không muốn hiểu. Nhưng dần dà ông ta cũng nói được vài ba câu
chửi thề của người Việt, chửi ngọng nghịu và tục tĩu, càng làm
tôi buồn cười hơn.
Tôi chỉ cách cho người bạn của
ḿnh: cứ nghe ông ta “a... ta... da...” hay “đ.m” bằng một
nhịp điệu trầm bổng của người Hàn th́ sẽ không thấy buồn,
không thấy tủi hổ nữa. Tôi chỉ buồn khi thấy một vài người
Việt ḿnh học thói quen cúi gập ḿnh mà chào tay tổ trưởng,
tay tổ trưởng lại cúi gập ḿnh chào ông giám đốc. Nó h́nh
thành một đường zich zăc găy gập chướng mắt.
Rồi một
buổi sáng, khi đi ngang qua những hộp giấy vun đầy những trái
táo đỏ tươi, tôi ̣a lên hít hà vui mừng. Một giỏ táo xinh xinh
có khoảng bảy trái, giá chỉ 4.000 đồng tiền Việt. Táo ngọt và
tươi v́ vừa được hái xuống. Vừa cắn những miếng tươi gịn, vừa
ngắm những cây táo chiu chít trong vườn, tôi vừa nhẩm tính
phép trừ của ḿnh.
Chỉ c̣n một tuần nữa thôi. Hôm nay
đă là ngày cuối cùng ở xưởng, tuần sau chúng tôi sẽ được nghỉ
xả hơi để đi Seoul mua sắm lo liệu cho ngày về. Từ Kumi lên
Seoul cũng mất hơn năm tiếng đồng hồ. Tôi đi cho biết thành
phố đô hội từng rực rỡ trong những bộ phim Hàn đang hút hồn
phụ nữ VN chứ thật ḷng không dám nghĩ sẽ mua những ǵ.
Ba năm dằng dặc và khổ ải của tôi đổi lấy được hơn 100
triệu chia đều cho bốn ước mơ nên không có phần cho một bộ mỹ
phẩm Hàn chính hiệu, hay một chiếc áo mốt mà Song Hye Kyo đă
mặc. Tôi ngập ngừng cười tách khỏi đám bạn, ngập ngừng gọi
chụp vài pô h́nh lấy toàn cảnh ḿnh đứng bên đường phố Seoul
làm kỷ niệm, sau đó chọn một góc ngồi ngắm phố xá.
Những h́nh ảnh này có thể suốt đời tôi không bao giờ
c̣n nh́n thấy nữa. Với Hàn Quốc thế là đă quá đủ. Tôi đang
ngồi th́ có một cô gái trẻ bỗng tiến lại gần, rồi ngập ngừng
nói bằng tiếng Việt:
- Chị là người VN phải không
ạ!
Tôi mừng rỡ v́ gặp đồng hương, người mới từ quê nhà
sang đây, trên đôi má đỏ au kia dường như c̣n vương chút nắng
rực rỡ của miền Nam. Cô gái tự nhiên khoe ḿnh là sinh viên,
đi du lịch cùng gia đ́nh. Cô gái nói nhận ra tôi là người Việt
ḿnh v́ đôi mắt tṛn vo và có lẽ có đến ba bốn mí nổi rơ.
C̣n con gái Hàn da trắng, mặt tṛn và mắt một mí. Rồi
cô vô tư nhận xét nói chung là người Việt ḿnh đi đâu cũng dễ
nhận ra v́ một kiểu ngồi hay cử chỉ rất VN, có thể là hơi quê
mùa, thiếu tự tin; và c̣n v́ một vẻ đẹp nhẫn nhịn, đôn hậu...
Rồi cô gái chỉ đám bạn công nhân đang vui vẻ chụp h́nh bên
những chiếc xe hơi bóng loáng đậu dọc phố mà nói:
- Chị
thấy họ không, không phải em nghe họ nói chuyện rồi mà nhận ra
họ là người Việt ḿnh đâu, mà em thấy cách họ chụp ảnh đấy.
Người nước ngoài họ đi du lịch thường thích t́m hiểu và ghi
nhận những h́nh ảnh về nơi họ đến, c̣n người ḿnh chỉ toàn lo
chụp h́nh ḿnh, chỉ cốt để cho biết ḿnh đă từng đến
đó...
Tôi không trả lời, nh́n cô gái c̣n trẻ quá, nhưng
cách nói của cô có vẻ chững chạc, người lớn. Trên cổ cô có đeo
một chiếc máy ảnh kỹ thuật số nhỏ xíu, ăn mặc rất đẹp, ra dáng
là một cô gái nhà giàu. Tôi muốn nói cô hăy thông cảm cho các
bạn của ḿnh, hay cả những người VN khác nữa. Tại sao lại phải
chấp nhất những chi tiết như thế. Nhưng cô gái nhỏ vẫn tiếp
tục nói ư nghĩ của ḿnh:
- Em nghi mấy chị đó là công
nhân xuất khẩu lao động quá chị ha? Em có đọc báo thấy viết về
họ nhiều lắm, có nhiều cô qua đây “cặp” với mấy ông nhà giàu
để kiếm tiền. Rồi chuyện họ c̣n gian lận, ăn cắp thẻ gọi điện
quốc tế nữa... làm xấu hổ cho người VN.
Tôi ngồi lặng
đi, tái tê. H́nh như có ai đó gọi cô gái và cô chào tôi mà đi,
chẳng kịp hỏi tôi là ai hay giới thiệu ḿnh là ai. Giọng Sài
G̣n dễ thương và có chút hơi hướm quê nhà mới nguyên của cô
gái đang cứa vào ḷng tôi. Và tôi lại nhẩm tính phép trừ ngày
về. Lần đầu tiên tôi thấy ḿnh đối diện với một nỗi hăi hùng
khi nghĩ đến ngày về. Cô bạn cùng pḥng của tôi chưa bao giờ
mơ đến ngày về.
Tôi biết nó đă cố gắng muốn làm quen
với tay giám sát, tay tổ trưởng, thậm chí cả tay bảo vệ nữa.
Và sau những mưu tính, những bẽ bàng, cuối cùng nó cũng đạt
được ư định: ngày mai sẽ không phải là ngày về của nó như tôi.
Liệu những người hàng xóm có nghĩ về tôi như thế không. Họ có
nói bóng gió trước mặt mẹ tôi về một đứa con gái ba năm ở Hàn
Quốc biết đâu sẽ cặp với một người nào đó đáng tuổi cha chú
hay không.
Và báo chí nữa, những bài phóng sự dài về
những chuyện làm trái hợp đồng, ăn cắp thẻ... ấy liệu có làm
cho mọi người ở quê hương nh́n chúng tôi ngày trở về với một
đôi mắt khác hay không. Tôi nhói ḷng nhớ đến mẹ. Đêm giao
thừa mẹ đă đi bộ hai cây số sang nhà ông Bảy ngồi đợi từ 5 giờ
chiều đến 9 giờ tối để tôi điện thoại về chúc tết.
Tôi
nghe tiếng mẹ gọi con ơi, rồi suốt bảy phút đồng hồ hai mẹ con
chỉ biết khóc. Cái thẻ ăn cắp ấy đă cho tôi và những người bạn
của tôi được khóc, và để cho tiếng khóc của chúng tôi bay về
với quê hương. Có phải mọi lỗi lầm cũng nên được nh́n dưới
nhiều góc độ mà phán xét. Và dẫu có lỗi lầm chăng nữa vẫn có
một điều ǵ đó đáng để bao dung, tha thứ...
Chỉ c̣n một
tuần nữa thôi là đến ngày về. Tôi bỗng nhớ lời mẹ dặn: “Con đi
ráng giữ ǵn sức khỏe và cố gắng làm việc v́ ước mơ của ḿnh
nghen con. Mẹ nghèo không lo được cho con...”. Tôi đă sống, đă
làm việc v́ ước mơ được đứng trên bục giảng ngày trở về. Tôi
sẽ trở về với ước mơ và cả trái tim c̣n nguyên
vẹn.
Theo tuổi trẻ
Sưu Tầm
Thực hiện: Ngọc Liên