Phước Viên
Như trăm sông đều
xuôi về biển cả, tất cả giáo pháp của Thế Tôn tuyên thuyết đều xuôi về Niết Bàn.
Như nước của các ḍng sông khi về biển đều có vị mặn, cũng vậy giáo Pháp của Thế
Tôn đều nhất vị, vị giải thoát (kinh Tăng Chi). Điều này đă nói lên được trọng
tâm giáo pháp cũng như mục đích của tu học là trở về nguồn tâm để được an tịnh.
An cư là dịp đẩy mạnh việc tu học lên đỉnh cao, cố nhiên thanh tịnh thân tâm là
tiêu điểm của các hành giả ṭng chúng an cư nhắm đến.
Chúng tôi, những hành giả an cư, nhiệt liệt hoan nghênh tinh thần phải thổi một “nguồn sinh khí mới” vào an cư (Báo Giác Ngộ, An cư phải có nguồn sinh khí mới, số 231). Quả đúng như vậy, v́ thiếu sinh khí th́ an cư sẽ nghèo nàn, cằn cỗi, không có sức sống và chỉ mang tính h́nh thức. Vấn đề đặt ra ở đây sinh khí mới ấy là ǵ? Ai là người đem lại nguồn sinh khí mới ấy?
Khi dự phần vào chúng Tỳ Kheo, ai cũng nhận thức được rằng an cư là phận sự, an cư để an tâm. Cuộc sống tu học thường nhật ngoài an cư, do bận rộn với nhiều Phật sự và ngoại duyên nên quá tŕnh thúc liễm thân tâm phần nào bị hạn chế. V́ lẽ đó, an cư là cơ hội đẩy mạnh hành tŕ, nỗ lực công phu, trở về nguồn tâm để an tâm bằng năng lực thanh tịnh tự nội. Chính thân tâm thanh tịnh và niềm hỷ lạc nhờ thực hành giáo pháp thực sự là nguồn sinh khí mới. Nói mới mà thật chẳng mới ǵ cả, chỉ t́m lại cái mà ḿnh đă lăng quên mà thôi. Viên bảo châu vốn đă nằm trong chéo áo, gă cùng tử v́ lang thang hướng ngoại mà quên đi gia tài vô giá vốn có của ḿnh. Do vậy, nguồn sinh khí mới này phải do chính nỗ lực tự thân mỗi hành giả an cư tạo ra, tất nhiên cần có sự trợ duyên của đại chúng nhưng ngoại duyên không phải là chính yếu.
Chính niềm hỷ lạc nhờ thân tịnh tâm an đă tạo ra một quan kiến mới. Cũng cảnh đó, người đây nhưng với một tâm thái mới th́ ngoại giới trở nên tinh tế và mầu nhiệm. Dẫu thấy núi sông là núi sông, nhưng núi sông của thực tại dễ thương hơn núi sông của vọng tưởng vạn lần. Và cũng với mọi công việc công phu, chấp tác, Phật sự thường nhật nhưng bây giờ trở nên nhẹ nhàng, thanh thoát và thiêng liêng hơn. Hoa trái từ bi hỷ xả sẽ nở ra với mọi người, hành giả trở nên dễ gần, dễ mến và tràn trề nhiệt huyết dấn thân phụng sự chúng sanh. Chính những chuyển hoá thân tâm là nguồn sinh khí làm “tưới tẩm” hành giả, đây cũng là chất liệu cơ bản để nâng cao phẩm chất Tăng già, hướng đến thanh tịnh và hoà hợp.
Ngoài sự nỗ lực của tự thân, thiết nghĩ thừa tiếp những kinh nghiệm tự học của các bậc tiền bối cũng là một nhân tố quan trọng. Trong tinh thần hành tŕ pháp, hành giả an cư tha thiết được truyền trao những kinh nghiệm tâm linh hơn là kiến thức. Thực tế th́ kiến thức vốn rất quan trọng, là văn tuệ nhưng nếu chỉ cung cấp kiến thức suông mà thiếu kinh nghiệm sinh động của thực chứng th́ sẽ bị nhàm chán và không thể tránh khỏi hiệu ứng “biết rồi, nói măi”. V́ thế, các bậc giáo thọ sư của trường hạ cần nỗ lực hơn nữa để đáp ứng nhu cầu này. Dẫu rằng, pháp vị bao giờ cũng là đề hồ, cam lộ song không nên ca tụng vị ngon ngọt của pháp quá nhiều, mà sẽ hữu ích hơn nếu hàng giáo thọ chỉ cách cho mỗi hành giả an cư tự nếm lấy, để tự thưởng thức sự ngọt ngon ấy.
Thời gian an cư không nhiều, nhân sự an cư không mấy đồng nhất về tŕnh độ, tuổi tác. V́ thế, không nên quá chú trọng về từ chương nặng tính kinh viện kiểu giáo dục học đường. Sẽ hữu ích và sinh động hơn cho chương tŕnh học của trường hạ là nên có nhiều buổi nói chuyện chuyên đề về kinh nghiệm tu tập của những thiền sư, những vị trưởng lăo có thâm niên tu học, có uy tín đối với Tăng tín đồ. Càng lợi lạc hơn nếu có những giờ học về phương pháp tọa thiền, phương pháp niệm Phật, phương pháp khắc phục phiền năo v.v… Chính những đề tài này sẽ bổ túc những kiến thức mà các hành giả an cư đang cần kiện toàn để áp dụng vào thực tiễn tu học đương tại của ḿnh.
Sau mùa an cư, mỗi người đều phải nghiệm thấy rằng ḿnh là một con người mới, với chất liệu an lạc và tiến bộ tâm linh th́ mùa an cư đó có chất lượng thực sự. Nguồn sinh khí thanh tịnh và an lạc của mùa an cư thổi vào thân tâm là nền tảng, tiếp sức cho việc duy tŕ sự tươi mát và giải thoát của hành giả trong đời sống và các Phật sự hàng ngày. Đồng thời, đây cũng là mấu chốt để những người đă trải qua một mùa an cư hạnh phúc mong mỏi mùa mưa đến, để được ṭng chúng an cư./.
Trích trong báo Giác Ngộ số:235 PL 2548.