Ngó
ra bên ngoài chung quanh ta, cảnh đời thật là một cuộc đấu trí, thử tài lăng
xăng, có không c̣n mất, hư nên phải quấy, từ trong gia đ́nh, cho đến xă hội,
thật là một cơi sống không trật tự và vô hồn. Cũng v́ thấy rơ như thế, đức Minh
Đăng Quang khéo đưa ra những yếu tố để thuyết giảng khiến người đời tu chỉnh t́m
đường giải thoát như:
"Ḱa trước mắt ta, từ xưa đến nay, cơi đời có ǵ không thay đổi? Có rồi chi đâu? Gia đ́nh nào mà không c̣n tội lỗi? Xă hội nào mà được hoàn toàn trong sạch? Sự phiền năo không sao kể xiết được. Như ḱa ông cha ta đi cắp trộm, mẹ d́ ta đi đánh bạc; anh ta là kẻ ngang tàn; chị ta là người chưởi rủa, em ta đi giết người, chú ta say rượu, bác ta ăn thịt, cậu ta tà dâm, cô ta hút xách. Gia đ́nh của chúng ta thiếu chi cảnh ấy, nó bảo chúng ta phải đi tu.
Sự không tự do, sự bất măn, các sự khổ ép ngặt, là bảo chúng ta phải đi tu. Chúng ta không đi tu là có tội, là tội nhơn bị nạn khổ, đành rằng; ta đi tu, là xă hội gia đ́nh xấu hổ, như bị ta chỉ trích phiền hà, v́ lẻ người hiền không thể ở được trong đời, và bao nhiêukẻ ở trong xă hội, gia đ́nh, mà không dung chứa được một người hiền, tưởng như thế họ mới phản đối ta, gàn trở ma vương phá hại ta và níu ta, bởi sợ ta hơn họ, sẽ bỏ họ, họ hiểu lầm, chẳng biết được sau này, ta sẽ dắt độ lại họ.
Ở trong tần bụi ai mà không lem lám. Một ông già kia như Phật, tuổi gần chết mà c̣n ở gần con cháu, để được miếng ăn ngon, không dạy ai được một câu, mà c̣n ăn của tứ đại, lại cho rằng: hết việc ở không chờ chết, báo lại rẻ nhỏ cùn đầu mất trí cái nạn cha chết con già, cho vay ḍi nợ v́ tham, măi măi không được mở mang tấn hóa, chỉ nối xoay chuyền cái ṿng luân hồi tội khổ, cha trở sanh làm cháu, sanh ra để phá hại tứ đại, làm khổ muôn loài, đụt chui ở trong trần bụi.
Một người lớn nọ như trời, tuổi trên ba mươi như trái cây to đúng sức, không c̣n nở lớn xinh đẹp, thế mà cũn muốn sự ăn nhiều, ở không t́m sự vui chơi cười giỡn, giành giựt khoe sắm, làm nói bộ tịch như trẻ con, chen lấn hiếp đáp trẻ con, giết hại chúng bằng sự xúi dục.
Một trẻ nhỏ kia, ĺa bỏ thôn quê hiền hậu, bước chân ra thành thị, để tập làm kẻ gian tham, một học tṛ trốn học ra ăn cắp trăm mưu ngàn kế giựt giành.
Một người đàn bà nọ bỏ gia đ́nh đi kiếm trai tơ, se sua chưng diện, đua chen xài phí đánh lộn chưởi rủa, sanh lứa đẻ bầy. Một bà già bảy mươi kia mắng con chưởi cháu, tật xấu càng sanh, thèm ăn tham của, thương nhớ lẫn khờ.
Một em bé nọ tuổi mới mười ba, thoa son dồi phấn nhón chân uốn tóc, khoe sắc khoe thân, để bẹo như kẻ bướm ong.
Một ông vua ngồi trên chiếc ngai vàng, của bao nhiêu mồ hôi, nước mắt, xương thịt của những kẻ trung thành. Một vị tướng xua quân ra trận lát da đẫm máu.
Một người giàu sang lúa trử đầy bồ, mà bỏ kẻ chung quanh đói khát. Ở một ngôi nhà to ấm kính riêng cùng con vợ, cười nói lăng quên, không dám nói nghe sự khổ chết, khốn khó, tai nàn của trăm họ. Ḷng nhơn ái phải bị chôn sâu chết ngộp, không nhơn, mất nhơn, bỏ nhơn, cái nhơn khó mà thấy nghe kiếm gặp.
Ḱa con vua quan, con giàu sang, con người nghèo khó, con kẻ làng chơi nọ, già trẻ như nhau, lớn nhỏ lộn xộn cơi đời xao xuyến hỗn độn lăng loàn, trong trần thế có sẳn đúng y như vậy.
Người mang tâm thú, con giết cha, vợ hại chồng, em gạt anh, phi ân ội nghĩa, bất lương vô đạo, . v.v.. Những cảnh ấy nó bảo ta phải tu cả thảy, nó không cho chúng ta bênh vực tư vị, những sự sái quấy ấy được.
Trần tục nó tạo ra cơi đời bại xuội, ru hồn liệt nhược, yếu ớt tâm trí, bận con đông, bỏ việc làm lành, tiếc của cải, mặc cho chết thảm, sanh con nhiều không lo dạy, xúi chúng trộm cướp giết người, đoạt vợ người, cướp gái tơ, cơng con họ, đốt nhà đoạt ruộng, biết bao nhiêu muôn ngàn thảm trạng của người tâm thú, mất trí điên cuồng, khói dậy mịt mù, kinh thiên động địa.
Cũng v́ vậy mà chúng ta phải tu, có ra đi khỏi bụi trần mới có tu, đi là để phủi sạch bụi trần, đứng trên trần bụi, đừng cho lem lấm, mới được sự yên vui, ích lợi. Đi tu là giác ngộ chơn lư chánh lư, là quí báu hơn hết.
Minh Đăng Quang
Thực hiện: Chung Liên