Theo lời mời của Đại Sứ quán Việt Nam tại Mỹ, tôi đă sang Mỹ, làm việc tại Liên Hiệp Quốc về một số vấn đề liên quan đến tôn giáo ở Việt Nam. Trong chuyến đi 12 ngày vừa qua, tôi đă có thêm kinh nghiệm về việc thực hành pháp Phật, xin chia sẻ với quí thầy.
Thời gian ở Việt Nam là ngày th́ ở Mỹ là ban đêm. V́ vậy, những người trong đoàn cùng đi với tôi đều rất buồn ngủ trong lúc hội họp. Họ nói là buồn ngủ quá mức, không thể kiềm chế được, gọi là ngủ từ trong ruột ngủ ra. Nhưng tôi không bị buồn ngủ, nhờ ứng dụng thiền quán.
Theo tôi, đều quan trọng của việc tu hành là phải học Phật pháp và ứng dụng được vào cuộc sống, không phải mặc áo tu là đủ. Tu Đại thừa tiếp cận với cuộc đời, chúng ta gặp khó khăn mới phát hiện được nghiệp tồn tại và khắc phục nó. Hai năm trước, tôi đến Mỹ và dự lễ cầu nguyện cho nhiều người bị chết tại ṭa nhà tháp đôi ở New York. V́ vậy, trở về Việt Nam, trong một đêm tôi đă biên soạn kinh Di Đà. Lần này, tôi có dịp ứng dụng Thiền quán để khắc phục sự mệt mỏi và buồn ngủ.
Khắc phục nghiệp bằng cách nào? Thiền sư dạy tôi Thiền đầy th́ không ngủ. Thật vậy, tu Thiền đúng pháp phải đạt được sức khỏe tốt, dù ít ăn, ít ngủ. Đó chính là pháp Phật chứng được và truyền dạy cho chúng ta. Đa số người đời ăn nhiều, ngủ nhiều. Chúng ta tu hành có nếp sống trái ngược với họ là ăn ít, ngủ ít. Chúng ta ăn ít thức ăn vật chất; nhưng thay vào đó, phải có chất dinh dương nuôi tinh thần là Pháp thực và Thiền thực ; đó là hai thức ăn quan trọng đối với chúng ta.
Ăn cơm Thiền, uống nước Pháp, sử dụng hai thức ăn này để nuôi lớn giới thân huệ mạng của chúng ta. Không ăn cơm Thiền, không uống nuớc pháp, Pháp thân sẽ ốm yếu, bệnh hoạn. Ăn vật chất nhiều th́ khỏe mạnh theo thế gian.
Ăn cơm Thiền, uống nuớc pháp, chúnh ta khỏe mạnh, nhưng quan trọng là Pháp thân chúng ta lớn mạnh. Đó chính là yếu chỉ để tu đắc đạo và có được sức thuyết pÜđ#7909;c, cảm hóa người, v́ họ thấy chúng ta hơn người đời, họ mới quí trọng.
Ăn chay đơn giản nhưng tôi khỏe mạnh, không mệt mỏi. Không thuyết pháp, nhưng người nh́n thấy cách sống của chúng ta hơn người đời, ăn ít, vẫn làm việc tốt và khỏe mạnh, làm họ phát tâm. Tu cho được một thành quả và sử dụng quả đó để giáo hóa người; nói suông th́ người không thể phát tâm.
Lúc Phật giáo suy đồi, Tổ sư Minh Đăng Quang ra đời. Ngài hơn các tu sĩ đương thời ở việc ít ăn, ít ngủ và có sức khỏe tốt. Ngài đi khắp nơi hành đạo, ở mái hiên chùa, dưới gốc cây giảng kinh. Phật tử thấy Ngài sống giản dị, tu khổ hạnh, làm được việc khó làm. Điều này đă cảm hóa họ; đó chính là thực chất của người tu. Quư thầy cần suy nghĩ làm thế nào để có đời sống tương đối giản dị, không lệ thuộc ăn, mặc, ở mà đức Phật đă dạy.
Người buồn ngủ, tôi vẫn tỉnh táo; v́ tôi lấy Thiền thay cho ngủ. Tôi đang Thiền, nên không ngủ. Tôi đang Thiền, nên không ngủ; hay nói cách khác, tôi ngủ trong tỉnh thức. Thiền thay cho ngủ, tức ngủ không mê, khác với nguời đời ngủ mà mê. Lúc đó cơ thể nghỉ ngơi, nhưng tâm trí của chúng ta vẫn hoạt động. Có thể gọi đó là đời sống nội tâm. Cơ thể chúng ta mệt mỏi, cần nghỉ ngơi, không hoạt động; nhưng nội tâm và trí chúng ta không mệt, vẫn hoạt động. Tuy nhiên, đừng lầm rằng hoạt động bằng tâm suy nghỉ, tính toán; v́ nội tâm đó là vọng tâm và chơn tâm thuộc phiền năo tâm. Nội tâm có vọng tâm và chơn tâm. Ngồi yên mà đầu tính đủ thứ th́ sinh hoạt bằng vọng tâm này làm ta khổ vô cùng; nó là phiền năo tâm.
Nội tâm là chơn tâm th́ tâm tri lắng yên. Thiền sư dạy rằng tâmôˆbsp; người tu như mặt nước hồ thu đứng yên, không chút gợn sóng. Suy nghĩ nhiều là sóng nỗi dậy. Biển khổ rộng, nên sóng tiềm thức nỗi dạy, nghỉ đủ thứ chuyện. Chúng ta tu gạn lọc vọng tâm, đừng sống với nội tâm này. Sống với tâm phiền năo nhiều th́ dễ mắc bệnh trầm uất, khó chụi. Nhiều người tu không cởi mở, cái ǵ cũng để trong ḷng, mặt trở thành nhăn nhó, nặng nề, là biết họ sống với vọng tâm. Họ không nói, nhưng không bằng ḷng người tu chung, không bằng ḷng với bất cứ ai và cũng không bằng ḷng với cả cuộc đời. Phiền năo tâm này dứt khoát phải bỏ.
Sống với chơn tâm, khởi xuất bằng vô tâm, vô niệm. Ngày nay khoa học cho biết vỏ năo hay chất xám là khả năng hiểu biết, tính toán giỏi, do suy tư mà ra. Người có chất xám nhiều th́ thông minh nhiều. Được vậy cũng tốt, nhưng tu Thiền chúng ta cái tốt hơn vượt qua chất xám. Dù có chất xám hay trí khôn, tôi cũng không sử dụng nó để hơn người, v́ biết rơ dùng trí khôn này sẽ dẫn đến quả khổ. Chúng ta tu hành, vượt qua hiểu biết, phân biệt của chất xám, thâm nhập tánh KHÔNG của các pháp, mà kinh Pháp Hoa diển tả là chư pháp thật tướng. Các pháp đều xuất từ cái KHÔNG này và thấy được cái KHÔNG này là bậc đại giác. Đức Phật tu đắc đạo thấy cái KHÔNG này mà kinh Lăng Nghiêm nói là không sanh đại giác trung. Chỉ có Phật thấy, Hiền thánh khác không thấy, dù mọi người đều sinh hoạt trong cái KHÔNG này. Ư mà được Ngô Thừa Ân giảng giải bằng h́nh ảnh bàn tay của đức Như Lai mà Tôn Ngộ Không dùng cân đẩu vân bay nhảy trên đó măi không thoát khỏi được bàn tay của Như Lai.
Như Lai an trụ tánh KHÔNG của các pháp, nên Ngài thu nhiếp được tất cả pháp. Từ tánh Không sanh ra các pháp; v́ thế, tất cả khôn dại của cuộc đời đều nằm trong cái KHÔNG này, hay trí của Như Lai nhận biết chúng một cách rơ ràng. Như Lai thấy không sai lầm là vậy. Chúng ta tu hành, cần đạt được sự thấy biết theo tinh thần này, không phải thấy bằng suy nghĩ.
Trích báo Giác Ngộ số 234 PL:2548
Thực hiện: Ánh Liên