PHƯỜNG ĐỨC NGHĨA, THÀNH PHỐ PHAN THIẾT, TỈNH BìNH THUẬN.
Tịnh xá Ngọc Cát hay còn gọi là chùa Cốc, toạ lạc tại khu phố 6, phường Đức Nghĩa, thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận. Tịnh xá do Trưởng lão Giác An đại đệ tử của Tổ Sư Minh Đăng Quang (Sơ Tổ khai sơn hệ phái Khất Sĩ Việt Nam) sáng lập. được xây dựng trên ngọn đồi cát (tục danh là động làng Thuyền) cao khoảng 13m cách trung tâm thành phố Phan Thiết khoảng 500m.
Trước đây,
tại khu vực này có một đồi cát trắng thiên
tạo, mọc đầy xương rồng và nhiều cây
cối bao phủ hoang vu, nằm dọc theo bờ sông Cà Ty
chảy xuyên qua thành phố vào năm 1958 sau khi tổ sư vắng
bóng vài năm. Trưởng lão Giác An một mình hành đạo từ miền Nam ra miền
Trung, là người đầu tiên đem giáo pháp Du Tăng Khất Sĩ truyền bá đến Phan ThIết, chọn
nơi đây lập thành tịnh xá Ngọc Cát . Ngay từ lúc ban sơ Ngài chỉ dựng am cốc
bằng lá máy tranh thô sơ, đơn giản, dần dần số người về tu tập càng tăng, am
cốc dành cho chư Tăng xuất gia được dựng lập nhiều
hơn, nên người ta thường gọi là
chùa Cốc, để có nơi học đạo rộng rãi hơn quý bà con Phật tử khắp nơi đồng
tâm hiệp lực dựng nên một ngôi chánh điện thờ Phật mái tôn vách ván và một nhà
Tăng bằng gạch giản dị. Sau một thời gian dài, Trưởng lão đã đi hành đạo khắp
nơi từ miền Duyên Hải đến vùng Cao nguyên Trung phần, dựng lập nhiều ngôi đạo
tràng tịnh xá, nhận nhiều đệ tử xuất gia lập nên Giáo đoàn 3 hệ phái Khất sĩ.
Đến rạng sáng ngày 16 tháng 7 năm Tân Hợi 1971, sau khi chứng minh Đại lễ Vu
Lan bồn tự tứTăng tại Tịnh xá Ngọc Cát, Trưởng lão điềm nhiên viên tịch và
ngôi bảo tháp phụng thờ tro tàn xá lợi của Ngài được dựng nên từ đó .
Với nhu cầu phát triển
cùng sự tu học của Tăng Ni Phật tử, ngôi chánh điện được đổi mới,xây
dựng bằng
vật liệu kiên cố khang trang hơn và cũng được hoàn thành vào năm 1973. Trải
qua thời gian các vị thay thế trưởng lão trụ trì bảo quản ngôi tịnh xá, từ năm
1978 đến năm 1988 tịnh xá không có người trông coi, tu bổ, nhiều công trình
xuống cấp một cách nghiêm trọng, trong giai đoạn này, tịnh xá được các Phật tử
cư sĩ tại gia thay phiên nhau coi giữ và cùng nhau làm cơ sở sản xuất tiểu thủ
công nghiệp giúp đồng bào nghèo có công ăn việc làm. Đến năm 1989 quý Phật tử đã
cung thỉnh Thượng toạ Thích Giác Sự về hướng dẫn cho bà con Phật tử gần xa tu
tập và lễ chính thức bổ nhiệm trụ trì Tịnh xá Ngọc Cát được tổ chức long trọng
với sự chứng minh của Ban Trị Sự Phật Giáo tỉnh Bình Thuận . Kể từ đó nhiều công
trình của Tịnh xá được dựng lên như: Nhà thờ Cửu huyền, Quan Âm điện, nhà
khách, nhà bếp và nhiều am cốc.. Đến năm 2000, Giáo đoàn 3 chọn nơi đây
tổ chức lễ Vu Lan kỷ niệm 29 năm Trưởng lão Giác An viên tịch và cũng là năm
khởi đầu cho thiên niên kỷ mới. Ngôi nhà Tăng được tái thiết lại hoàn mỹ hơn và
đến năm 2002, Quan Âm điện cũng được trùng tu sửa sang hoàn chỉnh và kiên cố.
Về vấn đề sinh hoạt tu
học, chư Tăng hiện đang tạm trú, và thường trú tại tịnh xá Ngọc Cát gồm 20
vị, phần lớn là Tăng sinh đang theo học trường Trung cấp Phật học Tỉnh Bình
Thuận, 7 vị đang theo học khoá IV trường Trung cấp Phật học,1 vị đang học tại
Phật học viện Phật Giáo Việt Nam tại Thành Phố Hồ Chí MInh và 1 vị đang du học
tại Đài loan. Quý Phật tử tại gia thường tập trung về tịnh xá tu học, cúng hội
vào 2 ngày rằm và 30 của mỗi tháng. Ngoài ra Tịnh xá còn tổ chức tu Bát quan
trai, ngồi thiền, thyuết giảng vào các ngày chủ nhật trong tuần, suốt 3 tháng
an cư. Cho đến nay việc sinh hoạt và tu học của chư Tăng và Phật tử đã được ổn
định, các cơ sở hạ từng đã được sửa sang và tu bổ, làm cho đạo tràng Tam
bảo ngày càng trang nghiêm và hưng thạnh hơn.
Hiện nay, tịnh xá Ngọc Cát không những là nơi di tích, dấu ấn của cố Trưởng lão đệ nhất trưởng lão giáo đoàn 3 hệ phái Khất sĩ mà còn là một trong những ngôi chùa có cảnh quang đẹp của tỉnh Bình Thuận./.
Thực hiện: Ngọc Liên